kopTerug naar de voorpagina...

Het einde der tijden…?

28 maart 2015 – Het was me het weekje wel met die grote en kleine rampen. Dat er gelovigen zijn die het einde der tijden zien naderen, kan ik mij wel voorstellen. Niet dat ik zo pessimistisch ben, maar toch…

De vliegramp in de Franse Alpen beheerst nog steeds het nieuws. Maar de aandacht verlegde zich al snel van het aantal slachtoffers naar het vermoeden dat de copiloot zelfmoord pleegde, passagiers en bemanning meenemend in zijn definitieve einde.

Opnieuw viel mij op dat de media zich bij dergelijk 'groot' nieuws geforceerd van elkaar willen onderscheiden. De Telegraaf maakte de biljetletters op de voorpagina een paar slagen extra groter; de Volkskrant ruimde een voorpagina in voor de brandende kwestie: 'hoe herken je een piloot met zelfmoordneigingen?'

Nou, ik zal zo'n iemand niet herkennen, maar een deskundige misschien wel. Op Schiphol rollen de bemanningen hun rolkoffertjes naar de gate en worden vlak voor de slurf tegengehouden door een psycholoog die hen diep in de ogen kijkt en een paar stevige vragen. Als de zielenknijper tevreden is, kan de crew aan boord en mogen de passagiers gerustgesteld hun boardingkaarten afgeven als ze de detectiepoortjes passeren.

(Overigens, wat voorpagina’s betreft: de voorpagina van het Sneeker Nieuwsblad knalde er woensdag uit. Ik schreef eerder over de plannen van uitgeverij NDC. Als dit de nieuwe trend is, dan gaan we op de toer van Britse tabloids annex sensatiekranten: grote aandacht trekkende foto's en weinig nieuws. Nog even en dan kunnen op pagina drie de blote borsten van Sneker schonen bewonderen, zei hij ironisch.)

brandarislicht De kranten pakken vandaag vanzelfsprekend uit over de stroomstoring van gisteren in Diemen, waardoor op meer dan een miljoen adressen in de Randstad gisteren geen elektriciteit uit het stopcontact konden worden geperst. Treinen reden niet, websites van de omroep gingen plat, kortom chaos, althans volgens de media. Gelukkig bleef het licht van de Brandaris op Terschelling branden (zie verderop).

En toen meldden de media dat er vragen van Kamerleden waren te verwachten. Vragen naar de oorzaak van de storing? Nee, de dames en heren in Den Haag willen weten waarom die omroepsites plat gingen. 'Hilversum' vervult immers de rol van rampenzender. En die voornemens naar vragen naar de bekende weg, komen in het nieuws, want bij de omroep zien ze dat altijd meteen dankzij hashtag omroep op twitter.

Landelijk werd het niet gemeld, ik ben de enige site die met het volgende nieuws komt. Het is niet breaking, maar wel waar. Gistermorgen knalde mijn computer eruit. Ik wilde mijn laptop bij de tijd brengen en sloot het apparaat aan op het elektriciteitsnet. Pats, alle lichten uit. Dus op naar de stoppenkast. Aardlekschakelaar weer op 1 en het kleine schakelaartje van de groep omhoog. Ik had weer stroom. Maar het zal toch niet zo zijn geweest dat…

De eerste grappen over deze calamiteit in Holland circuleren inmiddels al weer op de social media. Tot dit moment is de topper ‘ik zat uren vast op de roltrap’, maar wie weet kiest de like-jury nog een andere grol uit tot winnaar. De prijs: een gratis treinreis naar Diemen vanaf elk station in Nederland en een rondleiding op de rampplek.

brandaris Frou D. verkeert overigens op dit moment op één van onze overzeese eilanden alwaar vanavond enkele duizenden mannen en vrouwen (de laatste kunne is ver in de meerderheid, is mij verteld) in het avondlijke en nachtelijke duister de elementen zullen trotseren. Na ettelijke kilometers gewandeld te hebben over strand en door bos, langs vele lichtattracties, mogen zij het immer rondzwaaiend vuur van de Brandaris aanschouwen.

Het is een prestatie waar ik veel respect voor heb. Petje af (zonder lichtje voorop). Ik zou het niet halen. Ik geef mijzelf al een schouderklopje als ik een wandeling heb volbracht door de Landerumerheide en het natuurgebied tussen Midsland en het strand. De beloning is een pauzestop bij stranttent De Branding. Met een glas wijn en een portie geitenkaaskroketjes!

Een wandeling van het Veemarkt naar de binnenstad voerde mij deze week langs de Westersingel. Daar lag een bootje, beschilderd als koe en gesierd met de naam Meer-koetje.

meerkoetjeKoop een boot, werk je dood…, het is onder watersporters een gevleugelde uitspraak. Ligt het daarom te koop? De verkoop gaat via een scheepsmakelaar. Het bootje is in de aanbieding bij… Goliath. Toen ik dat zag, vergat ik even alle ellende in de wereld.



Net stinne, derhinne…

24 maart 2015 – Gisteravond zond de Ikon op NPO2 een prachtige documentaire uit over acteurs en actrices ‘op leeftijd’. (Waarom denk ik nog steeds aan Nederland 2 als het om de televisiezenders en Hilversum 2 als het om de radio gaat?) Regisseur Michiel van Erp praatte met onder meer Cas Enklaar (71) en Ellen Vogel (93) over Carol van Herwijnen.

la paloma Van Erp deed dat aan de hand van krantenknipsel, programmaboekjes en foto’s die hij had gevonden in archiefdozen. De meeste tijd was ingeruild voor de dames Ingeborg Elzevier (79), Sigrid Koetse (79) en Kitty Courbois (77), die momenteel op toer zijn met La Paloma. (Zondag 12 april in Theater Sneek, matineevoorstelling. Niet stinne, derhinne.) (Foto Ben van der Duin)

Ontroerende terugblikken op de hoogtepunten van de carrière, maar ook venijnige uithalen naar (vroegere) collega’s en berusting in het ouder worden. Hans Croiset (79) liet zien hoe blij hij was dat hij mee mocht doen met de Verleiders (was met dat stuk ook in Sneek). Hij praatte ook openhartig over zijn ‘ontvoering’ met als losgeldeis dat een stuk van Fassbinder dat hij kwetsend voor de Joden vond, niet door mocht gaan.

Uit alle gesprekken in de documentaire sprak de passie voor het toneel, voor het theater. Passie die annex is met het willen laten zien wat je mee bezig bent, wat je beweegt. Dat was zondagavond in de Noorderkerk de rode draad in de twee optredens, die van Jodymoon en van Souldada. Jodymoon kende ik nog niet, Souldada staat in mijn rijtje favorieten.

jodymoon Het was een avond vol diverse muzikale stijlen. Jodymoon (singer-songwriter Digna Janssen en Johan Smeets) brachten nummers uit de jazz en ouderwetse blues. Jammer genoeg waren ze als duo en zonder violist en cellist, waardoor met name de eerste twee liedjes wat eentonig en iel klonken.

Souldada zag ik voor het eerst spelen op Oerol, op het strand bij Midsland aan Zee. Daarna heb ik de groep rond Herman Woltman verschillende keren mogen beluisteren, in de Theatertuin in Rijs en in de Noorderkerk. En steeds verraste het programma. En steeds viel met name in Sneek het aantal bezoekers mij tegen.

watervolk Herman kondigde aan dat de groep mogelijk in september weer naar Afrika gaat om inspiratie op te doen voor een opvolger van de cd Watervolk (op de foto het symbool van Watervolk). Terug in Friesland zal er dan zeker een nieuwe cd en een nieuwe theatershow volgen. Dan moet in ieder geval de Noorderkerk vol stromen.

En nu ik toch aan het ‘reclamemaken’ ben. Toneelliefhebbers moeten woensdag 25 maart het kunstpaleis aan de Westersingel binnen gaan. Tryater speelt Thúsfront een stuk dat na het omkomen van de Nederlandse helikopterbemanning in Mali actueler dan ooit is.

Thúsfront gaat over de spanning die ouders beleven als hun zonen op militaire missie in het buitenland zijn. Met name in crisisgebieden als Afghanistan, maar datzelfde geldt voor het wat veiliger geachte Mali. En wat te denken van onze militaire adviseurs in het Isis-kalifaat. Voor de taliban of de jihadistische terroristen maakt het niets uit of wij daar zijn om de bevolking te helpen. Vijand is vijand. (Foto Saris en Den Engelsman)

thusfront Het smoesje om niet te gaan (ik versta het Fries niet zo goed!) gaat niet op. Er is boventiteling, zodat het Fries ook voor niet-Friestaligen te begrijpen valt, maar zonder die service is de voorstelling ook prima te volgen. Zo herkenbaar is wat er op het toneel gebeurt. Roel Oostra had op Omrop Fryslân in zijn legendarische praatjes over wat er in de Friese theaters stond te gebeuren, een duidelijke oproep. Net stinne, derhinne. Sa is ’t mar krekt.


De teloorgang van de streekbladen (2)...

20 maart 2015 - Eerder (begin februari) schreef ik een blog over de teloorgang van de streekbladen. Vandaag ontkom ik er niet aan om daar nogmaals enige aandacht aan te besteden. (Binnenkort, beste vrienden (v/m), kom ik op de provinciale staten verkiezingen terug. Dan heb ik de gedetailleerde uitslagen in Sneek en omgeving op een rijtje).

Waarom ik nu weer over de streekbladen schrijf? Twee redenen: in de eerste plaats de Verordening elektronische bekendmaking en kennisgeving gemeente Súdwest-Fryslân. Een mondvol. Donderdag komt de verordening in de raad aan de orde. Als inwoner van SWF krijgen we er zeker mee te maken.

De tweede reden is de mededeling in de linkerbovenhoek van pagina drie van het Sneeker Nieuwsblad van woensdag jongstleden. De directie van de Noordelijke Dagblad Combinatie, uitgever van de meeste streekbladen in Friesland, schrijft dat er (weer) veranderingen voor de krant op komst zijn. 'SN nieuwe stijl brengt meer lezersnieuws', met die wervende kop worden we naar het verhaal gelokt.

Meer lezersnieuws is niet, wat je eerst denkt, meer nieuws voor de lezers, maar meer nieuws van de lezers. 'Er komt meer ruimte voor nieuws, gegenereerd door de lezers'. Einde citaat.

Ja, dat zal ook wel moeten nu alle vaste streekbladjournalisten medio dit jaar eruit worden gegooid. Ze mogen straks als freelancers hetzelfde werk als voorheen doen, maar wel tegen een lager tarief en opgezadeld met de sores van het zelf moeten afdragen van premies en dergelijke.

Een typisch onjournalistiek directietrekje komt ook in dit stuk aan de orde: het herhalen van beloften. De NDC wil: Stevig inzetten op de binding met lezers en adverteerder; alles met het doel lezers en adverteerders optimaal te bedienen; beter aan sluiten op de wensen van de lezers en adverteerders in dorp, stad en streek.

Alleen al dat herhaaldelijk wijzen op belangen van de adverteerders staat lijnrecht tegenover het wezen van een streekblad. Het is in de eerste plaats bedoeld als nieuwsorgaan, waarbij de achterkant van die nieuwspagina's gereserveerd zijn voor de adverteerders. Noem het anders een advertentieblad, zoals de voorganger van het Sneeker Nieuwsblad ooit het Sneker Advertentieblad heette.

De uitsmijter is de laatste alinea van het arikeltje waarin gesteld wordt dat het gaat om 'de nieuwe uitgeefstrategie van NDC mediagroep, die gericht is op een zelfstandige toekomst van het bedrijf'. En dat maakt duidelijk waarom het gaat volgens de directie van de NDC, waarom er een 'verbeterde redactionele formule' moet komen 'met meer aandacht voor human interest en de mensen achter het nieuws'.

Het gaat puur en alleen om de kostenbesparingen, die met mooie woorden worden verbloemd. Kostenbesparingen die nodig zijn deels door eigen schuld van de NDC (en haar redactionele beleid), deels door andere ontwikkelingen zoals de digitale media. Dat is al gebleken en dat blijkt straks, komende donderdag, weer.

Dan komt namelijk in de raad van Súdwest-Fryslân de in het begin van deze blog genoemde verordening aan de orde. Deze gemeentelijke 'wet' maakt het mogelijk dat de wekelijkse pagina 'Ta jo tsjinst' uit het Sneeker Nieuwsblad en andere streekbladen verdwijnen. De tijd is voorbij dat de rijksoverheid een papieren publicatie van vergunningen en gemeentelijke aankondigingen verplicht stelde.

De NDC mediagroep kan dus over niet al te lange tijd weer minder inkomsten in de boeken schrijven. Inderdaad weer, want de gemeente Friese Meren stopte al eerder met de wekelijkse pagina's 'staatsbladpublicaties' in het Sneeker Nieuwsblad en andere streekbladen.

Ook deze medaille heeft een keerzijde. Het aannemen van deze verordening betekent dat de burger nu niet meer de overheidsinformatie uit de krant kan halen (passief), maar zelf op moet zoeken (actief dus). Nu kan de lezer in een vroegtijdig stadium op een ontwikkeling reageren, maar wie niet dagelijks op internet zit (en welke oudere zit dat wel?), vist achter het net. En wordt dus (onbedoeld) door de overheid in zijn rechten als burger beknot.

Is dat de bedoeling van deze nieuwe verordening, vraag ik mij af. Ik zie het als een bezuigingsmaatregel, die opnieuw bezuinigingen bij de media tot gevolg heeft. En binnen de politiek maar klagen dat er amper of geen journalisten het gemeentelijke parlement nog volgen?


Zij vochten als uil en wolf…

17 Maart 2015 – Op de day before kun je er niet omheen (en dat lukt ook niet of je moet je van alles en iedereen afsluiten): de clash der gladiatoren. Snapt u nog wat ik hiervoor schreef? Het is bijna een uitspraak van een politicus. In gewone mensentaal is het: de lijsttrekkers van de winnende partijen morgen bij de landelijke statenverkiezingen gaan verbaal met elkaar op de vuist.

Dat alles vanwege de zegeningen van de provinciale politiek en de gevolgen voor Den Haag, voor Rutte en Samson. De laatste staat vanmorgen op de achterpagina van mijn ochtendblad. Niet erg lachend, meer met een verbeten glimlach, geflankeerd door, hoe kenmerkend, Lodewijk Asscher en Jeroen Dijsselbloem. En die PvdA-kroonprinsen hebben er wel lol in.

pvda De foto is van de krant gemaakt; de verkreukeling is niet symbolisch voor de PvdA van dit moment.

Gisteravond nestelde ik mij voor de buis in de luie stoel om de als gladiatoren aangekondigde Alexander Pechtold en Geert Wilders te beluisteren en te aanschouwen. Ik moest ook wel want tijdens het folderen (ook dat doe ik nog met liefde voor mijn politieke vrienden) hadden Frou D. en ik een wijkbewoner enthousiast voor dat gebeuren gemaakt.

Na zo’n twintig minuten waren de drie ronden van het gevecht weer voorbij. Economie (een kolfje naar de hand van Pechtold), Europa (onderwerp met voordeel voor de D66’er en genuanceerd voor Wilders) en terrorisme (grote kansen voor de PVV’er). Eindoordeel van de Opregte Sneeker: ik wijs geen winnaar aan.

Uit principe. Het gaat er namelijk niet om wie zo’n debat wint. Het is geen miljoenenjacht waar gouden koffertjes worden geopend en het publiek meeleeft met de lage en hoge bedragen (lage voordelig en hoge nadelig voor de miljoenenjager). Het gaat erom dat ik door de argumenten word overtuigd. En dat gebeurde voor de zoveelste keer niet.

pechtoldDeze foto is een screenprint uit de campagneboodschap van D66: een staatsman spreekt in een Romeins aandoende omgeving.

Vervolgens wezen de redactie van Eén Vandaag (de organisator van het debat), de twee commentatoren van de populistische kranten van Nederland (Telegraaf en AD) en het forum van de Wereld Draait bovendien dezelfde hoogtepunten aan. Welke? De uitspraken over de Terreur-Oehoe en de Wolf en een ‘slagenwisseling’ rond angstzaaierij.

Ik ben het volledig eens met wat Bert Wagendorp vanmorgen schrijft: ‘De free-fight-aankondiging, de hele opgepijpte Wilders versus Pechtold-hype: het liet zien dat voor sommigen in Hilversum de politiek definitief onder entertainment is geschaard. (…) Na elk televisiedebat heb ik sterker het gevoel dat ik op mijn kop ben gescheten.’

Is het gek dat de opkomstpercentages morgen weer laag zullen zijn? Volgens de peilingen wordt de PVV de grootste partij in de Eerste Kamer, dankzij de winst bij de statenverkiezingen, want de staten kiezen eind mei de Eerste Kamer. Maar Wilders c.q. de PVV heeft nog nooit iets positiefs in de provincie gepresteerd, in ieder geval niet in Fryslân.

Dus stem woensdag 18 maart op iedere partij die jouw vertrouwen heeft, maar stem niet op Wilders. En voor wie toch perse PVV wil stemmen, mijn advies is: maak dan het vakje van de laatste op de lijst rood.


Strategisch stemmen (zeggen ze)…

13 maart 2015 – Strategisch stemmen, we zullen die oproep de komende dagen steeds vaker horen en lezen. Stem niet op de ene partij, want dan help je een andere partij, die je misschien helemaal niet wilt steunen.

buma Ik moest daar vanmorgen aan denken toen ik in de Volkskrant het interview met Sybrand Buma las, partijleider van het CDA en zoon van onze oud-burgemeester Bernhard van Haersma Buma (Sybrand laat dus Haersma weg, staat zeker te feodaal). Sybrand staat verstrakt op de foto, niet echt ontspannen voor een partijleider die op voorhand de grote winst van woensdag claimt.

Zoals dat in campagnetijd hoort, hemelt hij de kwaliteiten van zijn Christen Democratisch Appèl op en zet hij zich af tegen de ‘gedogers’ van het kabinet Rutte II. Gedogen is in dit verband een ongelukkige term. Als je gedoogt, laat je immers iets toe wat wettelijk eigenlijk niet mag.

Buma roept op tot strategisch stemmen, zo kun je tussen de regels door lezen. Als je tegen PvdA en VVD bent (dit in alfabetische volgorde), moet je niet op D66, ChristenUnie of SGP stemmen, want die ‘gedogen’ het kabinet. En dus is er in zijn ogen maar één alternatief: het christelijke.

Buma hemelt verder de rol van de Eerste Kamer op, daarmee benadrukkend dat het volgens hem woensdag gaat om de landspolitiek en niet om de provinciale. Buma en ook andere Haagse leiders, die van mijn club incluis, dwingen je op die manier om woensdag alleen maar te gaan stemmen voor het waterschapsbestuur en niet voor de staten.

Dat gevoel om niet te gaan kreeg dit oud-Statenlid al eerder door het gekrakeel rond Shakira, die ons aller Sneker Jelle Hiemstra in 2018 vanwege de uitverkiezing tot Kulturele Hoofdstad naar Fryslân wil halen. Motivatie van Hiemstra: ‘Met Anneke Douma trek je geen nationale en internationale belangstelling’. Mails vanuit het provinciehuis zouden de ambassadeur van Colombia hebben doen besluiten om voorlopig geen steun meer te geven aan Hiemstra’s grote wens.

Want de Friese Koers voorman wil Shakira natuurlijk persoonlijk bij het publiek introduceren, met haar gloreren. Zo van “and now ladies en gentleman, meisjes en jongens, manlju en froulju: here we are. Me Jelle and the one and only ….” Waarna op het Zaailand in Leeuwarden het klatteren van de KH2018-fontein bij het station niet meer te horen valt door het daverend applaus. (En toen schrok ik wakker…)

Wie het gedoe volgt rond de fonteinen die in de elf steden moeten komen, zal het met mij eens zijn: de klaterpartijen komen er niet. Mirjam Bakker, onze wethouder van cultuur, liet het al duidelijk doorschemeren: Súdwest-Fryslân heeft er geen cent beschikbaar voor.

Overigens, een Haagse deskundige zei onlangs dat stadsrechten eigenlijk niet meer van deze tijd zijn. Voor hetzelfde geld kunnen Drachten en Heerenveen zich ook het predikaat stad aanmeten en hebben die dan ook ook recht op een fontein. En wat te denken van Wolvega en Appelscha en Lemmer en Gorredijk en weet ik veel?

Bakker noemde ook het draagvlak bij de bevolking als belangrijke factor bij het al of niet doorgaan van het fonteinenplan. Die kunstwerken zouden door kunstenaars uit Amerika, Japan etc. moeten worden gemaakt omdat zij de enigen zouden zijn die een frisse en onbevooroordeelde blik hebben op onze steden en de culturele waarde en daar op kunnen inspelen (samen met de bevolking, dat wel, maar dat vanwege de subsidievoorwaarden). Dit volgens de goeroes van de KH2018-organisatie.

Ik geef alvast mijn idee voor een fontein in Sneek. Zet die in het midden van ons nieuwe OSSC (=Oosterpoort Share Space Centre). Laat het water in de richting van de toevoerwegen sproeien. Dan krijg je participerende kunst: de automobilisten moeten de ruitenwissers inschakelen om wat te kunnen zien (en maken gratis hun voorruit schoon met artistiek water). Fietsers en voetgangers kiezen een andere route om droog thuis te komen. Goed voor het thema van KH2018: mienskip. En goed voor de veiligheid.

musea Terug naar de verkiezingen of eigenlijk naar het stemmen als verschijnsel. Ik ben via de mail uitgenodigd om op internet mijn favoriete museum met een ‘like’ te steunen. Het Fries Museum is genomineerd voor de Museumprijs 2015 van de Bankgiroloterij (zegge en schrijve honderdduizend euro) samen met het Zeeuws Museum en het Amsterdam Museum.

Vanmorgen sprak ik er aan de ontbijttafel met Frou D. over. Moet ik nu het Fries Museum liken of het museum bij de Kalverstraat in Amsterdam? Als ik chauvinistisch ben, moet het Leeuwarden worden, maar vanwege de originale en leuke tentoonstellingen die ik in Neerlands hoofdstad zag (zie mijn blog van begin januari over voetbal en religie), helt de balans toch een beetje over naar Amsterdam. Ik bin der noch niet út.


Hoe kiezen we het juiste statenlid…?

9 Maart 2015 – Volgende week woensdag 18 maart gaan de stembureaus weer open. De leden van Provinciale Staten en van het waterschapsbestuur mogen we dan kiezen. We, de stemgerechtigden, hebben inmiddels de stemkaarten en de kandidatenlijsten in de bus gekregen.

En een gecombineerde verkiezingskrant van provincie en wetterskip Fryslân. Een blaadje dat je maar zo snel mogelijk bij het oud papier moet gooien, want je hebt er amper wat aan. Het typisch zo’n product dat bestuurders ineens nodig achten en waar vervolgens nauwelijks redactionele aandacht aan is besteed. Wat aangeleverd werd, is rücksichtslos geplaatst.

fnp Neem de presentatie van de deelnemende partijen. Veertien delen hun speerpunten aan den volke mee. Voorzien van portretjes van de lijsttrekkers of van een groepsfoto. Slechts bij twee van de veertien staat vermeld wie het zijn: Sander de Rouwe en Fenna Feenstra. Goed, Jannewietske de Vries, Jehannes Kramer, Ad van der Kolk en Jelle Hiemstra herken ik nog wel, maar van de rest zou ik de naam niet weten.

Dan de waterschapsverkiezingen. Tien partijen doe mee en niet één lijsttrekker kan ik thuisbrengen, zelfs niet de lijsttrekker van 50plus, die voor de Waterpoort op de kiek is gezet. Blijkbaar willen de samenstellers van het krantje dat wij met de kandidatenlijsten in de hand gaan puzzelen. Nou vergeet dat maar.

Dat de verkiezingen op handen zijn, was zaterdag in de binnenstad te merken (en dat is aanstaande zaterdag ook het geval). Het CDA zwierf al folderend door het winkelgebied, SP en VVD hadden hun basis op het Schaapmarktplein (zonder en met ‘onderkomen’). Maar de meeste aandacht trok de FNP die Friese artiesten het belang van de eigen cultuur liet benadrukken.

Een groot podium domineerde de Eierbrug; de krinkjespuiers waren naar de overkant verbannen, Eerst zag ik crooner Ernst Langhout uit Gau afmarcheren, en vervolgens ontwaarde ik Omrop Fryslâns skûtsjeferslachjouwer Gjalt op het podium en die bracht echt de hit van Anneke Douma niet. Ondertussen cirkelden de kandidaten (en niet-kandidaten) om de argeloze passanten, al of niet discussiërend.

discussie Jelle Gerbrandy (raadslid van SWF) bracht lijsttrekker gedeputeerde Jehannes Kramer (Sibrandabuorren) naar blogger Anske (Sneek) om over de natuur in Gaasterlân te discussiëren. Vanaf een afstand keek senator Hindrik te Hoeve en Harry Nauta (fan Hommerts) toe. De Socialistische Partij onder aanvoering van fractievoorzitster Carla van der Hoek probeerde haar voorraad magneetjes met opdruk te slijten.

Zaterdag is het dus de laatste dag voor de verkiezingen van de 18de maart. Dan pakken alle partijen nog een keer groot uit. Dat kan gezellig worden. De weersverwachtingen zijn goed. Net als gisteren, toen Frou D. onze e-bikes in stelling bracht voor de opening van de tentoonstelling van Fransje Versloot in galerie Oosthem.

versloot Heel veel schilderijen met het Wad als onderwerp. Toen ik Fransje vroeg of wat zij met de Wadden had, zei ze: niet veel, dat valt wel mee. De geboren Limburgse woont nu in Terkaple aan de Terkaplester Poelen en dat is haar waterinspiratie. Desondanks, of is het dankzij, zijn het inspirerende werken. Aanbevolen dus.


Poen, poen, poen, poen…

6 Maart 2015 – In juli 1830 braken in Brussel na de opvoering van de opera ‘De Stomme van Portici’ rellen uit die de aanzet gaven tot de enige revolutie die de Nederlanden hebben gekend. Die ongeregeldheden leidden tot de afscheiding van wat nu België heet van het noorden van de lage landen. Cultuur als oorzaak van een historische verandering.

Donderdagavond brak na de voorstelling ‘Door de bank genomen’ in Theater Sneek echt de pleuris niet uit op de Westersingel. En dat gebeurt ook niet bij de andere theaters waar Tom de Ket, George van Houts, Pierre Bokma, Leopold Witte en Victor Löw de derde episode in de reeks de Verleiders brengen, een serie omschreven als actueel theater.

Eerder al waren stukken over het vastgoeddrama en over de (bijna) ondergang van het Ahold-concern te zien. Centrale thema’s: het machtsdenken en de onkunde van vele naar boven gedreven leiders van ondernemingen en de gevolgen van het streven naar winstmaximalisatie en het mee willen doen met de groten der aarde.

Was het leven van Ahold-topman Van der Hoeven in de tweede episode nog de rode draad,cik kon in wat ik gisteren zag eerst het Leidmotief niet ontdekken. Gesprekjes met het publiek, alleenspraken en sketches wisselden elkaar af. Al snel werd echter duidelijk dat het ging om hoe de banken de klant manipuleerden en het vertrouwen van de "simpele zielen" misbruikten.

verleiders Een ‘eenvoudige doch hardwerkende’ strandtentexploitant krijgt een groot krediet en een dikke hypotheek aangesmeerd en betaalt enige termijnen te laat door een lage omzet als gevolg van het slechte weer (dus geen eigen schuld). De bank stelt hem onder curatele van de afdeling bijzonder beheer (foto Raymond van Olphen). De man raakt vervolgens financieel aan de grond en pleegt uiteindelijk zelfmoord door de zee in te lopen.

Deze scenes worden afgewisseld met monologen en humoristisch bedoelde verklaringen van ingewikkelde financiële constructies. Van Houts en De Ket hebben een cabaretachtergrond. Cabaretiers hanteren uitvergroting als een effectief stijlmiddel.

Dat zoiets leidt tot Wilderiaanse retoriek (denk aan de beruchte Marokkanenspeech) laat zich raden. Het publiek klapt en roept als De Ket dat wil. Dat mensen zich zo door woorden kunnen laten manipuleren. Ook in Sneek.

Voor iemand die het financiële nieuws en de troebelen rond de woekerpolissen, de swaps, de derivaten en al wat dies meer zij, heeft gevolgd en op school de economische grondbeginselen heeft meegekregen, bevatte ‘Door de bank genomen’ weinig nieuws. Het bracht ook geen nieuwe inzichten.

glashouwer Een paar jaar geleden speelde Dette Glashouwer, afkomstig uit Hindeloopen, maar nu al weer vele jaren vanuit Amsterdam actief op de podia, ook een voorstelling over geld. Na het opheffen van haar groep Suver Nuver als gevolg van het wegvallen van de subsidie, ging zij op de solotoer. Pieter Verhoeff maakte van haar bijna mislukte eenmansvoorstelling in Amerika een prachtige documentaire.

Die toernee leidde ertoe dat Dette zich ging verdiepen in de rol van geld. Zij bestudeerde onder andere hoe men in Afrika de ruilhandel had aangepakt. Om die voorstellingen mogelijk te maken, gaf zij aandelen uit, waarmee je bepaalde voordelen kreeg als je kwam naar de voorstelling, voordelen in natura. De eerste zag ik op Oerol in het toch wel wat mondaine hotel Skylge, de tweede in Theater Bellevue. (Op de foto links Dette met naast haar Helen Toxopeus die een boek schreef over New Economics.)

Geen moment zat er een cabaretesk element in haar monologen. Maar ze maakte meer indruk op mij dan het werk van de grote namen gisteren in Theater Sneek, overigens met alle lof voor het spel zelf. Victor Löw zei na afloop tegen mij: ‘Je merkt iedere voorstelling weer dat de mensen na afloop in de foyer over geld en rente discussiëren, ook met ons’.

Ik zette boven dit stukje ‘Poen, poen, poen, poen…’. Het is de titel van een liedje van Wim Sonneveld dat deze toepasselijke strofe bevat: 't zal je gedacht zijn wat je allemaal met poen kan doen’. In deze tijd zou je het om moeten draaien: wat poen met jou kan doen. Maar de volgende regels in het liedje brengen ons de oorzaak van alle ellende onder ogen ‘Je hoort vaak zeggen dat geluk niet zo te koop is maar geld doet wonderen, vooral als het een hoop is’.

Met alle respect voor de makers van ‘Door de bank genomen’, het is wel wat gemakkelijk om de bankwereld belachelijk te maken door een eenzijdige voorstelling van zaken te geven. Ik miste het antwoord van de bankier. Hoor en wederhoor, nietwaar.

Waarom bijvoorbeeld directeur Bert Roman van de Rabobank Sneek niet op het podium uitgenodigd om zijn visie te geven. Ik kon het hem niet vragen, want ik ontwaarde hem na afloop niet in de foyer. Ook geen andere mij bekende bankmensen overigens.


It wie moandei efkes stil…

3 Maart – It wie moandei efkes stil doe’t it ‘breaking news’ (in Fryske omskriuwing as ‘Nou moast ris hearre – nijs’ is fansels fiersten te lang), doe’t it nijs fan de dea fan Rense Westra kaam. De akteur ferstoar yn it MCL yn Ljouwert, weroan is net dúdlik. Hy is 68 jier wurden.

Ik seach Rense in jiermannich ferlyn nochris yn Snits, doe’t hy mei in fleske fris en syn freondinne op it terras earne op de Leeuwenburg siet. Wy ha efkes praat, mar it wie doe krekt as wie Rense net mear fan dizze wrâld, sa ôfwêzich wie hy.

Rense hie krekt in drege tiid hân. Hy hie syn drankprobleem oerwûn. Ik koe Rense noch fan syn bydragen oan de skoalradio-programma’s fan Omrop Fryslân. Ik kaam him yn it gebou oan de Grienewei yn Ljouwert geregeld tsjin as Cees Bijlstra, de musikus en programmamakker, mei de opnamen dwaande wie. Letter hearde ik dat Rense doe ek al graach mear dan ien mocht. Ik hie der noch nea wat fan merkbiten.

Mar dy tiid hie der hân, lies ik yn in soarte fan Im Memoriam by de Omrop en yn de Ljouwerter. Rense wie ta it liuwen kommen, waard der ek skreaun. Dat liet hy ek sjen en hearre. Mar net yn de stikken dêr’t hy yn meispile.

Fan de akteur Rense Westra is my net folle by bleaun, fan de mens wol. Hy hat by Tryater jierrenlang rollen spile en ek yn films. Mar hy wie, tinkt my, net fan it nivo lyk as Joop Wittermans, Freark Schmink en Jan Arendz, mannen fan syn tiid. En hielendal net fan hjoeddeiske akteurs lyk as Lourens van den Akker.

Mar foar myn generaasje toanielleafhawwers is en bliuwt it spitich dat Rense der net mear is. Hy is dochs in toanielspiler dy’t yn syn fak grut wurden is sûnder in oplieding oan in toanielskoalle. In ‘selfmade’ man dy’t it oansjen fan it Fryske toaniel mei bepaald hat.

Fan boppesteande hie ik snein noch gjin weet doe’t ik mei Frou D. troch de stêd kuiere. It wie de earste snein fan de moanne, dus keapsnein yn Snits en dus moast der mar efkes in slach troch de buorren makke wurde.

De ferwachtings wiene net heech, mar och, doe’t wy de ‘loze vissertjes’ by de rotonde in aanbouw, it ‘Oosterpoort share space centre’, zag, stegen de verwachtingen. Een door een motor voortbewogen moderne visboot, heel wat anders dan de schouwtjes van vroeger, en de visser op een comfortabele bootstoel in plaats van een kistje met aas, dat riep toch wel wat op. (Zie foto boven.)

Ik heb niets tegen koopzondagen, in tegendeel. Ik gun de winkeliers die het in deze tijd van webshops toch al niet gemakkelijk hebben, graag wat extra omzet. En het is ook gemakkelijk als je iets nog nodig hebt voor het zondagsmaal. Maar heeft een koopzondag op de eerste van de maand wel nut als meer winkels dicht zijn dan open, tenminste dat idee had ik.

Van de zaken op de Oosterdijk was ruwweg de helft dicht, en dat waren lang niet allemaal vertegenwoordigers van de niet-winkelketens. Jan Eringa bijvoorbeeld, Specsavers en verschillende telefoonwinkels. Het Grootzand, ik herinner mij alleen Expert en ‘Metz’ aan de drukke en enkele aan de stille kant open. Kruizebroederstraat? Scapino, Hans Anders, Van der Velde en in kledingwinkel. De Zuivelhoeve en de anderen geloofden het wel.

Het is geen gezicht wanneer winkels met de deuren uitnodigend open worden afgewisseld door neergelaten rolluiken en andere voorzieningen tegen inbraken. Je voelt je er wat ongelukkig door. Het nodigt in elk geval niet uit.

Het wordt hopelijk beter als straks het toeristenseizoen weer begint. Maar de ervaring heeft wel geleerd dat er meer kooplustigen naar de binnenstad komen als ‘der wat te rêden is’, zoals ijsbeeldhouwers of zo’n naaldhakkenrace annex modeshow.

Dan kan het echter ook weer te druk zijn en dat maakt de omzet de hogere kosten weer niet goed. Wat concludeerde de heer J.C. te B ook al weer? Elk voordeel kent zijn nadeel en andersom. Krekt.