-kopTerug naar de voorpagina...

Het geheim is geen geheim meer…

23 november 2015 – Opgelucht haalde ik gistermiddag adem tijdens het Gesprek van Sneek. Het geheim was geen geheim meer. Alexander Pechtold onthulde het zelf: hij was bijna burgemeester van Sneek geweest.

Vanaf 2003 heb ik het voor mij moeten houden. Ik wist het namelijk qualitate qua. Maar ik was gebonden aan geheimhouding. Ik was lid van de vertrouwenscommissie van de Sneker gemeenteraad (net als de andere fractievoorzitters). Wij voerden in een hotel-restaurant in Zwolle sollicitatiegesprekken met alle kandidaten.

pechtold Alexander ging recht tegenover mij zitten. Ik denk bewust, want wij kenden elkaar al een beetje. Niet van partijbijeenkomsten, maar van een enkele ontmoeting in een D66-kraam op de markt in Leiden, waar hij toen wethouder was.

Wageningen was sneller

Hij had de opvolger van mr. Sybold Hartkamp kunnen worden. Ware het niet dat de procedure in Wageningen, waar hij ook had gesolliciteerd, eerder was gestart. En daar onderkende men zijn kwaliteiten ook en werd hij eerder benoemd. Zo gaat dat nu eenmaal.

Niks dus geen trager werkende ambtenaren in de Waterpoortstad, zoals Peter van Egmond van ‘Sneek Su Het Ut Weest’ opmaakte uit het gesprek tussen Jacques Monasch en Pechtold (dit om valse geschiedschrijving te voorkomen).

Ik heb, dat mag ik nu wel onthullen (ook dat lucht op), een laatste poging gedaan Alexander te laten afzien van Wageningen. Ik heb hem toen zijn benoeming in het Gelderse bekend werd, een mailtje gestuurd met de volgende tekst: “Wat is leuker: een defilé van oude veteranen of de Sneekweek?” We hebben het er gisteren daar bij Vellinga nog even over gehad.

Arno Brok, de Leeuwarder wethouder die op ons advies, op advies van de gemeenteraad dus, door de Kroon tot burgervader werd benoemd, was beslist geen next best. Misschien nog wel beter.

Hij bleef in ieder geval langer. Arno maakte na zeven jaar de volgende stap in zijn carrière. Hij werd in 2010 burgemeester van Dordrecht, maakte voor de tweede keer de landelijke intocht van Sint Nicolaas mee, en ontving de Koning en Koningin op de eerste "Koningsdag Nieuwe Stijl".

En Alexander Pechtold? Hij werd in 2005, na slechts twee jaar Wageningen, in het landsbelang naar Den Haag gehaald, werd minister.

Naar Den Haag?

Nog een anekdote, die mogelijk verklaart waarom Alexander zondag de Opregte Sneeker als een potentiële opvolger naar voren schoof. Het moet in 2009 zijn geweest dat hij met zijn gezin met de boot naar Sneek kwam. ’s Avonds dronken wij tweeën op het terras van Onder de Linden een glaasje wijn.

gesprek(Foto Jeroen van der Kallen)
Henk van der Veer signaleerde ons daar en vroeg zich op zijn blog af wat Pechtold van mij moest. Niet lang daarna kwam wethouder Andries Ekhart op mij af. Met dezelfde vraag.

Ik zei wat geheimzinnig dat ze in Den Haag uitbreiding van de fractie verwachten. En vervolgens zoemde mijn naam rond in ambtelijk en bestuurlijk Sneek: Henk gaat naar de Tweede Kamer.

De barricade op

Ik heb gistermiddag genoten van het debat tussen Pechtold, Lieuwe Toren en Anne Hettinga. Maar nog meer (en met bewondering) genoot ik van de strijdbare Jelle Gerbrandy (zie de foto Jan Douwe Gorter in het begin van deze blog). Hij pakte Pechtold stevig aan op zijn ideeën over een noordelijk landsdeel (Groningen, Fryslân en Drenthe).

Onze toekomstige premier verdedigde zijn standpunt door erop te wijzen dat in de Randstad 6.000 ambtenaren werken, terwijl de hele staat New York (net zo groot als de Randstad) maar 600 telt.

Appels en peren vergelijken, noem ik dat. Helemaal als je kijkt naar de verschillen tussen het dichtbevolkte westen en krimpgebieden in het Noorden. Samenwerking prima, maar geen gedwongen fusie.

Beste Alexander, wij zijn de Randstad niet. Jij en je politieke vrienden van alle gezindten in het Haagse moeten eens ophouden met te redeneren vanuit dat stedelijke conglomeraat aan de rand van de Noordzee. Het maakt dan wel deel uit van Nederland, maar het is niet zaligmakend voor ons land.

Ik kan me niet voorstellen dat het aantal van 6.000 exclusief de rijksambtenaren is. Trek die daar maar eens af, dan wordt het beeld heel anders. Den Haag moet genuanceerder zijn.

Jelle, as it moat, sille de Oprjuchte Snitser en oare D66’ers mei dy de barrikaden op.


Er is een monumentje opgericht…

20 november 2015 – Er is vandaag een monumentje opgericht. En het staat in de Leeuwarder Courant op pagina 24. In Memoriam: Passievol danseres met ruwe bolster. Ik weet dat in die ruwe bolster een blanke pit zat.

Veertien dagen geleden namen we afscheid van haar. Een “exploderende” tumor in het hoofd maakte van haar een stervende zwaan, net als in dat beroemde klassieke ballet.

Berber was meer van de moderne dans, maar zal mij niet boos hebben aangekeken om deze vergelijking met de klassieken. Het moderne komt immers voort uit het oude. En daar moet je ook “eerbied” voor hebben.

Nieuws is niet te stuiten

Na haar overlijden verbaasde deze toch niet al te krasse blogger zich over hoe snel in deze tijd van twitter, WhatsApp en Facebook dergelijk nieuws over de wereld gaat.

Vergeet het maar, dat nog even stilhouden tot de naasten zijn ingelicht. Voor je het weet krijg je een telefoontje: “Ik kreeg net een WhatsApp dat… Is dat waar?”

Frou D. en mijn neiteam weten nu dat wanneer ik het tijdelijke met het eeuwige verwissel, het nieuws meteen op deze blog gezet moet worden. Een WhatsApp mag ook; laat ik met dat irritante geluidje vriend en vijand toch nog één keertje schrikken.

Privacy, meneer de fiscus

Een paar mensen zonder computer zullen op een telefoontje of een bezoekje moeten wachten. Maar dat is niet erg meer nu de belastingdienst onze oudste garde heeft afgedankt. De fiscus gaat volledig digitaal. Schoonmoeder van bijna 93 moet Sinterklaas om een laptop vragen.

Nee, dat hoeft niet, zeggen onze tolgaarders, de familie mag oma of opa wel helpen. Een goede bekende kan dat wellicht ook wel. With a little help from my friends.

Hallo… wie heeft de mond altijd vol van privacy? Wie heeft de Digid ingevoerd als uniek voor uzelf te houden persoonlijk identificatiemiddel in de digitale wereld? Juist, de overheid.

En die adviseert ons nu om die privacy maar op te offeren. It moat net malder.

Schoonmoeder woont in een bejaardenhuis. Ik heb lang niet begrepen, waarom ze daar jaren geleden zijn overgestapt van een simpele telefoon naar die grote telecomreus van de digitale tv etc.

In haar kamer staat amper verborgen achter de sta-op-stoel een kastje met flikkerende led-lampjes, een wifirouter. Zonder dat schoonmoeder het weet, telefoneert ze al jaren via internet. Net als die andere gemiddeld 90-jarigen.

Patyna of PlanTel

Datzelfde verzorgingshuis behoort tot de zorggroep Tellens, die gaat fuseren met Plantein, ge weet wel van onder andere de Ielânen hier ter stede. En natuurlijk moet zo’n nieuwe club ook een nieuwe naam hebben.

PlanTel had ik wel mooi gevonden. Simpel de eerste letters van de beide namen aan elkaar plakken, maar dat zouden ze in Bolsward en Joure toch niks gevonden hebben.

Vanuit de gedachte: velen snappen deze fusie toch niet, en met Prisma’s vreemde woordenboek in de hand, bedacht iemand: Patyna.

“De omschrijving van de waas van ouderdom en de prachtig doorleefde uitstraling die ontstaat door de invloed van de tijd. “ Aldus de website van de zorgclub die 1 januari ontstaat.

Blijkbaar dacht de bedenker bij “waas” aan de invloed van de ouderdom op de toenemende dementie. En die prachtig doorleefde uitstraling? Komt die alleen door de invloed van de tijd? Hebben de harde werkers in de huizen daar geen invloed op?

Patyna, de naam zal de bewoners en de medewerkers van de tehuizen gelukkig een zorg zijn. Voor hen blijven het gewoon Bonifatiushuis, Frittemahof, Wumkeshûs of Ielânen. En dat is maar goed ook.


Even in de coulissen…

15 november 2015 – De Opregte Sneeker is ruim een week niet online geweest. Er is nu eenmaal in je leven wel eens een gebeurtenis, die je de lust ontneemt om bijvoorbeeld te bloggen. Wie mij goed kent, weet waar ik op doel; anderen mogen er naar raden.

Het leven gaat door. Het is een gemeenplaats, maar wel de werkelijkheid. Tijd dus om uit de coulissen te komen. Op dit moment staat Parijs weer volop in de schijnwerpers, net als in januari toen de slachtpartij bij Charlie Hebdo plaatsvond.

Over een paar maanden is het nieuws van vrijdag en gisteren weer naar de achtergrond verdrongen. Er hoeft immers maar één vliegtuig met honderden inzittenden neer te storten en dan denken we niet meer aan dat voetbalstadion, die restaurants en dat theater waar de gekken van de IS een bloedbad aanrichten. In naam van…, ja eigenlijk in wiens naam.

Harrekrammele

Ik had van die ramp in Frankrijk nog geen weet, toen Frou D. en ik door het Fries Museum zwierven. Wij waren in afwachting van de opening van De Reis, een presentatie van negen kunstenaars uit de Zuidwesthoek, onder wie Saskia Zuiderduin, die jarenlang in Sneek prachtige sieraden maakte,

harrekrammele In elk museum is altijd wel een hoekje met een expositie waar ik meer plezier aan beleef dan aan de vaste collectie. Dat was bijvoorbeeld het geval in het Alan Pierson in Amsterdam, waar Arnon Grunberg een leuke tentoonstelling had ingericht.

In Leeuwarden verraste mij op de bovenste museumetage Horizon, over kunst in een veranderend Friesland. Maar nog leuker vond ik op diezelfde verdieping Harrekrammele. De naam van een Fries- en Chineestalig kijk- en leesboek voor volwassenen en kinderen, gemaakt door Machiel Braaksma. Het museum toont het boek, uitvergrote prints en een aantal van de maquettes die hij hiervoor maakte. Humor en prachtig uitgewerkt materiaal.

Film over kunsttechnieken

De expositie de Reis werd voorafgegaan door een film, waarvan delen al eerder te zien waren geweest tijdens de opening van een tentoonstelling in Galerie Oosthem.

De kracht van de film van cineast Hans Busquet zit vooral in het tonen van de verschillende technieken die de negen kunstenaars beheersen. Van abstract tot figuratief, van schilderwerk tot beeldhouwwerk tot stalen objecten en van ets tot linoleumsnede.

Nadat Oeds Westerhof van KH2018, oftewel Kulturele Haadstêd 2018, de reizende expositie met veel lovende woorden had geopend, was de katholieke kerk in Sneek het reisdoel.

“Ik Martinus” begon vrijdagavond met een stroomstoring. De gastheer-pastoor wist geen oplossing, maar de techneuten zorgden na ruim twintig minuten weer voor licht in de duisternis. En om de tijd de doden gingen koor en orkest voor in… Sinterklaasliedjes.

Na een kwartier katholieke kerk ging het in optocht naar de Martinikerk waar de rest van de musical zich afspeelde. Het verhaal is onderhand alom bekend, dus daar zeg ik niets over. Wel dat het bijna Vondeliaans was, wat er gebeurde.

Immers, zo leerden wij in de literatuurlessen: als de legendarische Amsterdamse dichter en toneelschrijver uit de zeventiende eeuw er niet meer uitkwam, liet hij een engel verschijnen.

In het verhaal van Elmar Kuiper met muziek van Sytse Broersma en onder regie van Ypy Zysling, was de heilige Martinus (naamgever van de beide Sneker kerken) degene die Marius uit de problemen moest halen.

De vergelijking gaat, realiseer ik mij, wel enigszins mank. Martinus was wel van belang voor het verhaal; Vondel had een reddende engel nodig om het stuk af te maken, omdat hij geen echt einde kon bedenken.

Aan “Ik, Martinus” werkten amateurs, professionals en semi-beroepsartiesten mee; 99 in totaal. Zonder iemand te kort te willen doen, wil ik Theun Plantinga noemen. Hij liet opnieuw zien dat hij naast goed acteren ook alle muziekstijlen, van De Kast tot Meatloaf tot Hazes, kan vertolken. Theun droeg deze voorstelling als geen ander.


It teater yn, it teater út, it teater yn…

2 novimber 2015 – De ôfrûne wike liket it wol as bestie it libben fan Frou D. en de Oprjechte Sneeker, in bytsje oerdreaun sein, út wat der yn it teater te sjen wie.

Juster waard dizze ‘lytse teaterwike’ (mei ien dei skoft tuskentroch, dat wol) ôfsletten mei it reuniekonsert fan Irolt yn de Noordertsjerkeseal. Dat wie 40 jier nei it ferskinen fan de elpee Gudrun Saga. En 50 jier nei’t The Example, de foargonger fan Pugh’s Place (en dêrmei yndirekt de foargonger fan Irolt) it earste optreden hie.

irolt Trije leden fan Irolt, Nanne Kalma, Hans Kerkhoven en Jan Ottevanger, hearden by The Example. Mooglik dat de popleafhawwers yn Snits noch witte dat der ea in befrijingsfeest west hat yn de Femerkhal mei Humble Pie en Pugh’s Place.

No Irolt dus twa kear yn Snits yn aksje, hast 30 jier nei’t de Fryske groep in 1987 ophâlden wie. En yn de gearstalling fan dat jier. Njonken Nanne Kalma en Ankie van der Meer wiene dat de no yn Snits wenjende Jan Ottevanger (eardere muzykredakteur fan Omrop Fryslân) en Aart Kuit (neffens Kalma in Leeuwarder Sneker). En de ‘Luwwarders’ Hans Kerkhoven, Sijtse Wagenmakers en Gjalt Bosma.

Yn de tiid dat ik programmamakker by de Omrop wie, haw ik de muzyk fan Irolt goed kennen leard, mar in soad nûmers wie ik lykwols wer ferjitten. Mar lokkigernoch net echt, want guon koe ik samar wer meineurje.

Op alle fronten

Ien namme haw ik by Irolt mei opsetsin net neamd: Inez Timmer. Mei 19 oaren seach ik ferline wike in proeffoarstelling fan Op alle fronten, oer it muzikale libben fan Lale Anderson dy’t it ferneamde oarlochslied Lili Marleen ferneamd makke hat (en net Marlene Dietrich).

Mar dy bekendheid hie ek in skaadkant en dat brocht Inez, tegearre mei Tseard Nauta op piano, akkordeon en gitaar, prachtich oer. It is in foarstelling wurden dy’t it fertsjinnet mear op de planken brocht te wurden as de tsien kear dy’t no yn it boek steane (en wêrfan de premjêre op it Hearrenfean noch yn mindering brocht wurde moat).

vere Tragysk en net tragysk, dat wie it libben fan Anderson, tragysk wie dat fan Eline Vere, it famke dêr ’t Couperus de leechheid fan it Haagske rikeljus-libben yn de 19de ieuw op projektearre hat. Har frije tiid waard fold mei soirees en reizen mei in dranksuchtige muoike, om oan finansjeel oan de grûn sittende jonge manlju te ûntkommen. Mannen dêr’t se wol efkes fereale op wie.

Logysk dat se op it lêst mar ien paad seach om oan dy leechheid te ûntkommen. Hanne Arendzen (28 jier; foto Ben van Duin) droech it stik en wie sa oangripend yn de sterfscene dat it earst deastil bleau yn de seal. (foto

Mei de fuotten yn de grûn

Deastil bleau it net yn de Lawei yn Drachten, dêr’t Tryater it jubileumstik Grûn spile. Oer de eftergrûnen, oer de kontrasten en de ynhâld ferwiis ik jimme graach nei de treflike beskôging fan Sietse de Vries yn de Ljouwerter Krante fan dizze moandei.

De konklúzje fan Sietse wol ik jimme net ûnthâlde:
“In oantal jierren lyn hat Ira Judkovskaja (skriuwster fan Grûn, regisseur fan it stik en artistyk lieder fan Tryater; HD) yn ‘Fan de stêd en it libben’ alris sjen litten dat se de goreografy fan datsoarte sênes (de ferbylding fan it ensemblespel yn Grûn tsjinoer de dialogen en monologen; HD) yn ‘e fingers hat as gjin oar. Mei 16 spilers (…) is it resultaat noch moaier, nimme har byldkomposysjes monumintale proporsjes oan. Mar 16 spilers in ferhaal fertelle litte is dreger. In stik dreger.”

grun Ik priuw hjir út dat Sietse wat hy seach prachtich fûn, mar wat hy begripe moast út de tekst en wat de akteurs nei foaren bringe moasten, oan him foarby gien is.

Dan is it fansels de fraach: wêr giet it by toaniel om? Om de ynhâld fan it stik, om it ferhaal? Of is toaniel lyk as telefyzje, dat je konsumearje moatte mei it ferstân op nul? (Grûn is noch oantemei snein te sjen yn de Lawei, Drachten.) (Foto Saris & Den Engelsman)