kopTerug naar de voorpagina...

"Brexit or not Brexit…”

22 juni 2016 - … that’s the question. Donderdag is voor Europa de dag des oordeels, als we de media mogen geloven. De Britten beslissen dan per referendum of Good Old Brittannië tot de Europese Gemeenschap blijft behoren of niet.

Zou het veel verschil uitmaken als onze westerburen op zouden stappen? Zeker wel, volgens de economen, de financiële mensen en nog een aantal die zich niet door hun onderbuikgevoelens laten meetronen. Hun tegenstanders, degenen die zich tegen Europa uitspreken, worden uitgemaakt voor populisten, voor mensen die zich willen isoleren van de rest van de wereld.

Toen ik vanmorgen op het strand van Terschelling stond, realiseerde ik mij dat Groot-Brittannië, dat Engeland en Schotland plus Wales, net als ons overzeese gebiedsdeel een eiland is. Wel wat vierkante acres groter, maar toch.

Wat zouden de gevolgen zijn als het Waddeneiland zich van Friesland, van Nederland zou losmaken? Een Texit, een Terschellinger Exit, om maar eens een toepasselijke afkorting in te voeren.

hessel Iedere rechtgeaarde Terschellinger zou het idee naar het land der fabelen verwijzen, behalve misschien de zingende kroegbaas Hessel, maar hij en Tess zouden geen bezoeker minder in de Groene Weide begroeten.

En wat te denken van Ffut, Fryslân Fut? Friesland fut ut het Koninkrijk der Nederlanden, dat ooit groeide uit de zeven republieken, die ooit een federatie vormden. In de Napoleontische Tijd werden ze samengevoegd en pas in de negentiende eeuw een koninkrijk. We hebben dat net herdacht.

Zou er dus veel veranderen? Bij de A6 en op de A7 bij de grens met Groningen zouden misschien douanehokjes komen. Net als halverwege de Afsluitdijk, waar het gemeentebord Súdwest-Fryslân staat. Maar voor de rest blijft heel veel hetzelfde.

Het enige voordeel zou zijn dat we dan af zouden zijn van de krampachtige pogingen van minister en oud-marinier Kamp om de gaswinning bij Top en Twel en Schiermonnikoog door te drukken.

Misschien zou Fryslân dan wel het Florida van Nederland wordt. Want ja, op een of andere manier moeten we wel in contact blijven met de Hollanden en de rest van het land en Europa.

visserMisschien werd het dan wel drukker op onze Noordzeestranden, waar nu een enkel loos vissertje met een riant pensioen zit te wachten op wat de kotters door de mazen van hun netten laten glippen.

Stel nu dat ze donderdag in Albion in meerderheid kiezen voor afscheiding van de rest van Europa. Zouden de Schotten en de Welhsmen dan gaan voor de Europese gemeenschap? En dus voor afscheiding van Engeland. Dan blijft er helemaal niet veel meer over van het wereldrijk dat Groot-Brittannië ooit meende te zijn.

Dan krijgt die man vele jaren geleden in de Londense Speakerscorner van Hydepark toch gelijk. Urenlang liep hij rond met de tekst: “The End Is At Hand”, het einde is nabij. Maar toen werd niet duidelijk welk einde hij bedoelde. Nu wel.

Lopend over het noordelijke Nederlandse strand hoorde ik in het geluid van de branding: "Rule Britannia, Britannia rules the waves…", gezongen door de Engelsen die in 1666 de bevolking van Vlieland en Terschelling uitmoordden.


Het stormt, het regent, Oerol is voorbij

20 juni 2016 – Hebben de weergoden in hun oneindige wijsheid ten langen leste beslist dat regen en storm pas vandaag op Terschelling en de rest van Nederland zouden worden losgelaten? Uit mededogen met al die luitjes die zondag nog een laatste voorstelling op een onbeschutte locatie als het strand wilden bijwonen?

lutine Het moet haast wel zo zijn. Want al woei het stevig gisteren, “Lutine” bij West aan Zee kon onder een zonnige hemel gespeeld worden. Het is het verhaal van het scheepswrak tussen Vlieland en Terschelling, vol goud dat volgens een van de spelers geroofd zou zijn door Volendammer vissers. En leidde tot de opkomst van de palingsound met als ultiem hoogtepunt “One Way Wind” van The Cats.

Frou D. en ik sloten de culturele kant van Oerol met “Lutine” af. Ook al omdat het stuk grotendeels is gebaseerd op een boek van oud-Sneker Marten Hendriksma. Eerder waren we nog wezen kijken bij andere disciplines binnen het Oerol-concept: het straattheater, de expedities en de kunst in de natuur. Daarvan in beeld enkele impressies.

oerol


oerol


kunst


meurders En dan was er nog het gesprek dat Felix Meurders (bekend van het zaterdagse radioprogramma “Spijkers met Koppen”) met Joop Mulder hield. Mulder, die 35 jaar geleden de eerste Oerol middels de start van het straattheater, sloot het festival in stijl af als een straatact en zwaaide als een nazaat van Michiel de Ruyter de veerboot met Oerolgangers uit.

afscheid De natuur krijgt nu weer de overhand, fietsers hoeven niet meer de berm in omdat anderen met minder Terschelling-ervaring met zijn tweeën of zelfs drieën naast elkaar blijven rijden. Deze rust duurt maar tot de vakanties gaan losbarsten.


Ernst Langhout op Oerol:
een, twee, drie, dat is een wals!

15 juli 2016 – Oerol kent verschillende muziekculturen. Op de officiële festivalterreinen Westerkeyn en de Betonning spelen bands die curatoren van bijvoorbeeld festivals in Leeuwarden hadden uitgezocht.

langhout en keus Bij een curator denk ik doorgaans aan eerbiedwaardige jurist die de belangen van de schuldeisers in een faillissement behartigt. Maar in de muziekwereld is een curator gewoon een programmeur met een bepaalde smaak en die aan de aanduiding curator een zekere onschendbaarheid ontleent.

Daarnaast heb je het zogeheten “schnabbelcircuit”. Die muzikanten treden overdag, maar vooral ’s avonds op, en zijn ingehuurd door de plaatselijke horeca. Neem bijvoorbeeld Ernst Langhout uit Gauw en zijn vaste Oerolmaat Johan Keus. De Opregte Sneeker trof het duo in een partytent in de hoofdstraat van Midsland.

Hun Ierse en ander folkachtige liedjes verleidden passanten tot een dansje en een gul bedankje. Een pet of een open gitaarkoffer stond niet klaar voor een gift; een cd werd met liefde verkocht. En misschien werd iemand geïnspireerd tot een boeking voor een feest.

Drie werden er acht

Voor het Oerol had ik gehoord dat de mannen maar drie optredens in de agenda hadden staan. Een paar weken voor het festival reisde Ernst naar Terschelling en toen kwam het totaal op zeven. Terug op de vaste wal kon er nog een optreden worden bijgeschreven.

Zaterdagavond staat er een experiment op stapel: dan treden zij op met een grotere band, samengesteld en aangevuld met kennissen en familie. En dat alles in het muzikale centrum van Midsland: Onder de Pannen, buiten de Oeroltijd een gerenommeerd restaurant/café.

Stroopwafels Tot Sjoerd Tjepkema het café overnam was het een gewone buurtkroeg aan de uitvalsweg naar het strand en de campings en zomerhuisjes van Midsland Noord en Midsland aan Zee. Allengs kreeg het een andere rol, vooral toen er steeds meer muzikanten in een tent naast het café gingen optreden.

Sjoerd deed dat zelf ook en putte daarbij uit het repertoire dat hij opbouwde voor zijn cd “Hazes yn ’t Frysk” waarmee hij wereldberoemd op het eiland en bij Oerol werd. “Quick, Quick, Slow”, de Enge Buren, en uiteraard Langhout en Keus, waren zijn andere troeven van het festival.

Dit jaar is Onder de Pannen nog een stapje verder gegaan. “We zijn na tien jaar weer terug op Terschelling”, juichte dinsdagmiddag de langharige leadzanger van de Amazing Stroopwafels. “Oude Maasweg”, “Terug naar Frankrijk” en “Ome Kobus heeft een been verloren. Op Hawaï aan een haai” klonken weer door de tent aan de Heerenweg.

En niet alleen daar, ook op andere locaties op het eiland. Want de groepen van naam maken een mini-Oerol-tournee. Joris Linssen en Caramba (inderdaad de Joris van Schiphol), Given Horse en andere bands trekken horden bezoekers die de honoraria met consumptiemuntjes meefinancieren.

XIX Buiten dit circuit om zijn er natuurlijk ook de voorstellingen die het van muziek moeten hebben. We bezochten die “XIX” oftewel “19, een geluksgetal” van Andre Manuel (weet u nog? Van de Slimste Mens) en de Belg Geert Hautekiet. Een symfonisch gedicht van een uur lang, met als rode draad een grens (tussen Nederland en België?).

Het was een bijzonder uur, net als dat bij “Walden” van Jack Wouterse en Arjen Ederveen (binnenkort in ons Sneker Theater). Niet in het minst omdat we het stuk samen met Paul de Leeuw beleefden. En we werden samen door de huilende hemel vergast op een minutenlange regenbui. De Leeuw was ’s avond bij Opium op tv; wij niet.


Oerol: nooit te oud om te leren

13 juni 2016 – Je bent nooit te oud om te leren en daarom houdt Oerol elke dag een Oerol-college, waarbij een link wordt gelegd tussen de wetenschap en de kunst. Een taalkundig onderzoeker praat bijvoorbeeld met de Friese kleinkunstenares Nynke Laverman; een onderzoeker van hoe je iets waarneemt met een theatervormgever.

theun Mosk In het laatste geval ging het om Theun Mosk, afkomstig uit IJlst, wiens ontdekkingsreis wat betreft de vormgeving startte in het Sneker Bolwerk. “Ik deed daar het licht en na een tijdje vond ik uit dat licht een rol kon spelen in een optreden.”

Mosk borduurde daarop voort. Ging na een “technische” studie een jaar naar de Rietveld Academie en is nu een van Nederlandse progressiefste vormgevers, die in het theater maar ook daarbuiten mensen in de goede zin manipuleert om nog meer van toneel of een andere vorm van theaterkunst te laten genieten.

Nynke Laverman werd ingeleid door de onderzoeker Martijn Wieling die vooral in ging op de dialectische verschillen in ons land. Pas in het gesprek met Nynke werd wat meer de focus op het Fries gericht, maar ondanks Nynkes passie voor de kleur en het ritme van het Fries kwam het publiek daar weinig meer over te weten.

laverman De doelgroep tijdens het college, zat daar ook niet op te wachten. Als die tenminste voldeed aan het profiel waarover de zakelijk directeur van Oerol, Marelie van Rongen, ’s morgens sprak tijdens een bijeenkomst van de Vrienden van Oerol: afkomstig uit heel Nederland.

Oerol is dit niet een Fries feestje, maar een landelijk gebeuren. Maar wel één met veel deskundigheid die Friesland te bieden heeft of waar Friesland voor heeft gezorgd. Neem Theun Mosk, neem Nynke Laverman en neem professor doctor ingenieur Pier Vellinga, afkomstig uit Nijland. Dinsdag de wetenschapper die spreekt tijdens het Oerol College.


Lytse fûgel is no in grande dame

12 juny 2016 – In jiermannich ferlyn, it moat noch west ha yn de tiid fan it âlde Amicitia, seagen wy in jonge Nynke Laverman yn de Tryaterfoarstelling “Lytse Fûgel”. Dat wie in stik oer in famke dat hiel goed sjonge kin, mar dat har opslút yn har eigen keamerke, yn har eigen wrâldtsje, wylst har mem tinkt dat sy karrière meitsje kin.

nynke laverman Justermiddei seagen wy de foarstelling “De Wachter” yn de tsjerke fan Midslân. In Fries fan kwissekwânsje fertelde út foarôf dat it in prachtige foarstelling wie. Fan in eardere deputearre hearden wy op it festifalterrein dat sy o sa graach nei “De Wachter” woe, mar sy koe gjin kaartsje mear besette.

Nynke brocht mei har partner Sytse Pruiksma, bekend fan in grut tal prachtige foarstellings yn Fryslân en op Oerol, en de celliste Geneviève Verhage, in sels betocht en skreaun mearke oer in boskwachter dy’t beam wurdt en de langstme dy’t syn leafde foar him hat. “Een muzikale vertelling over de kunst van het wachten.” (Foto Femke Leussink)

Wa’t benaud wie dat Nynke har wer as Fado-sjonger oppenearje soe, hie ûngelyk en gelok: de artyste, want se kin mear as allinnich sjonge, wie ek sterk as jazz- en popsjonger. De foarstelling grypte je by it heart.

ilias Dat was wel anders bij de "Ilias", een Oostpoolproductie op basis van het beroemde boek van Homerus over de Trojaanse oorlog, zo’n drie eeuwen geleden. Zoals zoveel toneelstukken was dit een eigentijdse bewerking van een oud verhaal.

De godenzonen Ajax en Achilles, de goddelijke mens Odysseus, een korporaal-luitenant en de grote koning der Grieken Agamemnon, maakten duidelijk (gekleed in modern gevechtspakken) dat een negenjarige oorlog maar een vervelende en onwerkelijke zaak is. Zelfs de Sneekweek werd daarbij in stelling gebracht.

Na een uur (met nog een half uur voor de boeg) werd het zitten op de houten banken, zelfs met een kussentje onder de derrière, een onprettige zaak. Een teken dat het allemaal wat te lang duurde en dat het gebodene niet meer boeide. En dat we gewend waren geraakt aan de humor en het absurde van de situatie.

Toen gierde de voorstelling ook uit de bocht, met een lange lofzang op de “herenliefde” (overigens in het oude Griekenland een normale zaak) en een verheerlijkend (ouderwets aandoend) wagenspel over de soldatenhelden in de Franse tijd, dat zich afspeelde op de zandzakken die de compound beschermde. Deze statements kwamen echter niet uit de verf.

En dan fiets je terug. De massa van de voorstelling gaat richting Wadden; Frou D. en uw dienaar fietsen richting het Noordzeestrand. Niet om Boudewijn de Groot te gedenken, maar om de accommodatie op te zoeken. Weg van de drukke, smalle paden vol rode achterlichten en begeleidt door de krijsende meeuwen op naar de zondagsrust.


De laatste klap en Oerol…

11 juni 2016 – De laatste klap is altijd beslissend. Dat hebben de nazaten van Mohammed Ali en van Ide Lenting zeker niet gedacht, maar het is wel een waarheid als een koe. Die laatste klap kom je niet te boven. Nooit weer.

Wie de bokser Cassius Clay oftewel MA was, dat hebben we uit de media kunnen vernemen. De Volkskrant wijdde er acht pagina’s aan plus de voorpagina. Compleet over de top; alsof de belangrijkste mens van de wereld was heengegaan. Wie dat ook moge zijn.

En Ide Lenting , slechts een klein tweekoloms rouwadvertentie zag ik in de LC. Hoeder van Natuur en Milieu stond erbij. Ik kon alleen maar instemmend knikken. Ik weet er alles van. In de jaren tachtig ben ik een hele poos maandagsochtends naar Bakkeveen gereden om met Lenting de natuurrubriek voor het programma Op ‘e Romte van Omrop Fryslân op te nemen.

oerol Sinds donderdag bivakkeren Frou D. en ik op Terschelling. Gisteren ging het Oerol-festival van start. Op Westerkeyn, het festivalterrein, werd vanaf het hoofdpodium in aftelvorm gevraagd wie al 35 jaar Oerolganger is. Sneu voor de grote man vlakbij mij, die minutenlang zijn hand omhoog hield, maar een dame, Ria Kramer, werd naar Joop Mulder gehaald.

Ik zag twee jongedames van de organisatie met een keukentrapje staan, volgde hen en kon op een mooi punt bijgaande foto maken. Met het aanbieden en het eten van een taartje werd het festival geopend.

Geen gedoe dus met pommeranten als CdK Jorritsma, geen minister of staatssecetaris (de subsidie is al binnen) of kamerleden als daar zijn Lutz Jacobi (die niet weer terug in de Tweede Kamer wil) of Jacques Monasch (straks ook geen kamerlid meer, maar wel aanwezig bij het Oerol-openingsspektakel om vijf uur ’s morgens in de duinen).

Wel zag ik oud-commissaris Ed Nijpels rondlopen op Westerkeyn, maar hij was niet gaan dauwdansen op Arjens Dún. Samen met Boele Stoel, ook een ex-Commissaris des Konings, verkeerde hij voor een vergadering op het eiland, zo kreeg ik te horen. (Staal is ook geen onbekende in Sneek en omstreken. De D66’er zeilde als bemanning en als stuurman in de Pampus.)

Bekende mensen worden bij Oerol met rust gelaten, ontdekte de Opregte Sneeker. Wie in de Waterpoortstad een zeilberoemdheid is, wordtin het lokale blaadje de Terschellinger als prijswinnaar van de Harlingen-Terschelling-Race wel met een foto geëerd, maar niet genoemd. Nou, het was dus Harry Amsterdam.

oerol Oerol is niet alleen muziek en straattheater, maar vooral theatervoorstellingen. En “expeditie”, tochten langs kunstzinnige aparte zaken, zoals dat hier heet. Wat te denken van een tent met daarin twee levensgrote tv-schermen waarop een film te zien is. Van een vrouw die in het water staat, van laag water tot hoog en terug. Zo’n cyclus duurt twaalf uur, zolang hebben we het niet uit gehouden.

In zee, alleen bereikbaar bij laag water, is een huisje gebouwd. Daarin laten de natuurorganisaties aspecten van het Waddenbeheer zien. Wie ernaar toe wil gaan, passeert eerst een milieuvriendelijke snacktent. Snack ’s Wad, is de lokkende reclame.

En overal kom je Oerolvrijwilligers tegen. Ze zijn herkenbaar aan een blauw shirt. Enkele hebben een belangrijke taak: ervoor zorgen dat er in de drukke dorpsstraten niet gefietst wordt, sterker nog: de fietsen mogen de straat niet eens in.

Zo ver gaan de maatregelen deze zaterdag bij Ut Sneek hopelijk niet. De iets hoger geplaatsten hebben een jasje aan met op de rug “organisatie”.

Natuurlijk kom je ook Snekers tegen. Ale bijvoorbeeld zoekt inspiratie voor het slotconcert van de Sneekweek en wie de Opregte Sneeker mogelijk zoekt: fiets alle voorstellingen af, wie weet ontwaart gij hem en zijn sydsulver. De komende dagen zal hij onthullen waar hij allemaal is geweest.


Arno, kom werom…

2 juny 2016. Tiisdeitejûn. Un skel lûd út ‘e mobile telefoan. Brekkend nijs, meldt de Ljouwerter Krante. John Jorritsma, ús Kommissaris des Kening, wurdt boargemaster fan Eindhoven. Heal septimber sil hy yn Brabân oan it wurk.

Wa moat syn opfolger wurde? It spilet de Oprjochte Snitser troch de holle. It sil de measte Friezen om ‘e nocht wêze, wa’t it wurdt. As âld lid fan it provinsjale parlemint bin ik tink ik mear benijd as de modale Fries.

Ik haw sa njonkelytsen fiif CdK’s oerlibbe. Linthorst Homan, Rijpstra, Wiegel, Hermans en aanst Jorritsma. Foar myn gefoel sit der in trend yn dizze folchoarder: fan mear seremonieel nei saaklike bestjoerder.

afscheid brokBrok nimt op 29 jannewaris 2010 yn de Martinitsjerke ôfskie fan de Snitsers en oaren.

Sermonieel, saaklik en minsklik

Brok soe perfekt thúshearre yn dit rygje. Wy hawwe him yn Snits (want it wie noch gjin Súdwest-Fryslân doe’t Brok nei Dordt ferfear) kennen leard as sawol seremonieel as saaklik, mar ek as minsklik, net op ôfstân.

Boppedat, hy hoecht gjin Frysk mear te learen. Hy hat foarsitter west fan de Afûk, de organisaasje dy’t kursussen Frysk fersoarget. Hy wie as wethâlder fan Ljouwert en as boargemaster fan Snits tige belutsen by de kultuer. Mei it each op Ljouwert Kulturele Haadstêd 2018 tige wichtich.

Der is noch in faset dat yn syn foardiel wurket: hy wit it ien en oar fan weryndielingen. It gearfoegjen fan fiif gemeenten yn Súdwest-Fryslân spile yn syn Snitser perioade. Noardeast-Fryslân, der wrakselje se noch wat tsjin, mar dêr sille se der aanst ek oan leauwe moatte. As foarsitter fan it Fryske kolleezje fan deputearre steaten kin hy dat proses perfoarst goed begeliede.

Wat wol Anro sels?

It wichtichste is lykwols, wat wol Arno sels! Hy reagearret net yn it iepenbier. Dus ik moat ôfgean op doe’t hy yn 2010 boargemaster fan Dordrecht waard. Doe gie hy foaral út Snits wei omdat hy net de earste boargemaster fan de nije gemeente SW-Fryslân wurde woe. “Dan soenen de minsken tinke dat ik út eigenbelang efter dy weriendeling sitte soe”.

Neffens my hat de Cdk fan Súd-Hollân him doe yn 2009 by in besite oan de Snitswike frege om te sollisitearjen. No moat Rutte Arno dus benaderje. Nije wike op it kongres fan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten? Soe best kinne.

Op Facebook stiet al in moai promoasjefilmke dat Arno Brok oer de streek trekke moat. Ik tink lykwols dat hysels fynt dat it noch te betiid is. Wy fine dat net. Enne… fan Fryslân út kinne je ek wol boargemaster fan in grutte stêd as bygelyks Den Haach wurde. Dat hat âld-Boalserter Jorritsma wol bewiisd.

Ik moat in flater goedmeitsje. Hjirboppe haw ik skrean dat ik 5 CdK's oerlibbe ha. Mar Ans H. hat my derop wiisd dat it der seis binne (tige tank Ans). Ik bin Ed Nijpels ferjitten. En dat wylst it de iennige CdK west hat dy't fan my in ôfskiekado krigen hat. In penne, want dy liende hy altyd fan my.