kopTerug naar de voorpagina...

It libben is ien grutte kar, seit it toaniel

31 oktober 2016. Genietsje fan in toanielfoarstelling is eins in optelsom fan in tal saken. Net allinnich de prestaasjes op ‘e planken binne fan ynfloed, mar ek wat je witte fan it stik en de skriuwer. Fierders fansels alles der om hinne. Hoe noflik sitte jo en sels de ûntfangst yn it teater, docht der ta.

Mei dat lêste sit it wol goed yn Snits. As je nei ôfrin fan in foarstelling prate mei akteurs of (ferneamde) regisseurs, dan hearre jo allinnich mar lof. Dat bepaalde groepen harren foarstelling yn ús Snitser teater yn kalk en sement sette, is ek allinnich mar in oanbefelling. En helendal de kar foar it teater as plak fan de earste echte foarstelling.

Dus bliuwe oer it stik en de spilers. Tige wichtich is dan de fraach: wat docht it mei jo as taskôger? Hiel basaal sein, it giet om wat immen út ‘e toanielwrâld sneon nei de première fan Doel fan my witte woe. Hoe faak hasto fan ‘e jûn ‘ûntroerd’ west?

doek Myn direkte reaksje wie: ien kear doe’t... Fierders sil ik dit net ynfolje, want it wie in wichtich momint yn “Doek” fan Maria Goos. Emoasjes hearre by it toaniel. Emoasjes komme ek it bêste oer yn in seal, better as op telefyzje of film. Je wurde troch dy emoasjes belutsen by wat se op it poadium besykje oer te bringen.

It ferhaal fan doek yn grutte halen. Hy (Richard) en sy (Lies) ha daliks nei it ôfstudearjen oan de toanielakademy sukses hân mei in bepaald stik. Dernei is de gearwurking ferbrutsen. Hy wol itselde stik tweintich jier letter op ‘e nij útbringe.

Twadde kar?

Lies wurdt frege nei’t twa oaren (om wat foar reden ek, mar it hat wol mei Richard te krijen) net mear meidwaan wolle. Richard en Lies ha eartiids fereale op inoar west, ha in relaasje hân, mar Lies hat úteinlik keazen foar in frouljusdokter.

Sa’t it heart sitte der ek yn dit stik ferskate lagen: de opkomst en delgong fan akteur Richard; de op- en delgong fan de nije partner fan Lies, de gynekolooch Wouter. Woe Lies leaver in noflike libben as de ûnwissichheid fan it akteursbestean? Mar ek it langstme nei eartiids, it werom ferlangen nei it momint dat je it echte libben ynstappe.

En wat is de ynfloed fan oaren op de kar dy’t minsken yn harren libben meitsje of meitsje moatte. Foar akteurs jildt dat kiezen noch folle mear, want hoe jouwe sy harren rol stâl en hoe fertale se harren eigen persoanlikheid deryn? It ferline telt altyd mei, sels foar de skriuwer fan it stik. Koart kriemend: it libben is ien grutte kar. En dan bedoel ik net sa'n ding op tsjillen.

Tamara Schoppert sette Lies sa goed del dat je net mear Tamara op it toaniel seagen, mar de echte Lies, dêr’t je as taskôger begrutsjen mei ha koenen. Sy wie it slachtoffer oan it ein ta, mar úteinlik de winner fan de twa.

Hilbert Dykstra hie de drege taak om de “manipuleerder” Richard sa oer it fuotljocht te bringen, dat je ek yn syn gedrach lieuwe koene. Meastentiids slagge dat wol, mar somtiden wie hy net by steat om de oandacht fêst te hâlden.

De solo van Willem Vermeend

vermeend En op soksoarte mominten tocht de Oprechte Sneeker werom aan een paar dagen eerder doe't Willem Vermeend yn itselde teater een “solovoorstelling” voor de leden van de Rabobank speelde. Een one-man-show van een (door)geleerde ex-politicus die zo nu en dan koketteerde met alle wijsheid die hij heeft op het gebied van de economie.

Ik had gehoopt op nieuwe inzichten, maar voor iemand die door de week drie serieuze kranten consumeert en het nieuws en de ontwikkelingen volgt, kwam er weinig nieuws uit zijn verhaal. Bovendien had Vermeend de makke dat op de dag van zijn Sneker “optreden” de belangrijkste punten uit zijn verhaal al in de Leeuwarder Courant stonden.

Maar ach, dat is allemaal niet erg. Na afloop werd het, net als na afloop van Doek, nog gezellig en was er zoveel “besteklik” praat dat we, na de omschakeling naar de wintertijd, met een gerust hart de herfst van 2016 in kunnen gaan.

Een jaargetijde met de onderhand onvermijdelijke discussie over de Zwarte Piet en ons verleden als natie van slaverhandelaren, over het al of niet afschaffen van de zomertijd en over de partijprogramma’s voor de landelijke verkiezingen. Want ook de strijd om het Tweede Kamer pluche barst, is beter gezegd al losgebarsten.

Er staat ons nog wat te wachten, vriendinnen en vrienden, want in november volgend jaar mogen wij in Súdwest-Fryslân ook nog een nieuwe gemeenteraad kiezen omdat we er 5000 Littenseradielsters bij krijgen. Wat zal dat gaat betekenen voor onze Houkepoort?


When I get older

22 Oktober 2016 – Soms is het beter nog een nachtje te slapen voor je een stukje schrijft naar aanleiding van een voorstelling. De euforie is dan voorbij.

AnaloguesGisteravond werd ik ontslagen van de plicht het stilzwijgen te bewaren tot de première van de nieuwe show van The Analogues. Donderdagavond gaf de band de try-out van “Sgt Pepper’s Hearts Club Band”, een eerbetoon aan een van de mooiste albums van The Beatles.

Tieners van toen

The Analogues staat met deze show in veel theaters, onder meer in Carré in Amsterdam. Met de originele instrumenten uit de tijd van The Beatles, met strijkers en blazers. En dat alles “gemonteerd” in ons eigen Theater Sneek aan de Westersingel.

De generale vond dus donderdag plaats voor bijna 600 dolenthousiaste tieners van toen en andere liefhebbers, die de grijze jaren zien naderen. En terecht ging er voor de pauze een zucht van bewondering door de zaal, toen de laatste klanken van “A Day In The Life” hadden geklonken.

torenDit was een geslaagd eerbetoon aan The Beatles, de band die met Sgt Pepper in 1967 een “revolutie” op gang bracht. In ieder geval in de muziek. Lieuwe Toren in zijn rol als Beatlesdeskundige, belichtte dat vooraf uitgebreid.

Sgt Pepper was de eerste echte studioplaat van de FabFour. Het was ook de eerste plaat waarbij alle leden van de groep niet constant tegelijk aanwezig waren bij de opnames. Het individualisme begon te overheersen na vier, vijf jaar bijna dag en nacht op elkaars lip te hebben gezeten.

Voelden John Lennon, Paul McCartney, George Harrison en Ringo Star de tijdgeest zo goed aan? Of versnelden zij de onontkoombare ontwikkelingen in de (jeugd)cultuur? En was het gebruiken van technische foefjes de aankondiging van wat nu met computers in de muziek allemaal mogelijk is?

Na de pauze bracht The Analogues een aantal andere nummers waaronder Revolution. Een jaar na de verschijning van Sgt Pepper zuchtte Parijs onder de studentenopstanden. Nog een jaar later bezetten studenten het Amsterdamse Maagdenhuis, het bestuurscentrum van de Universiteit. De basis wou de elite een lesje leren.

De jeugd breekt met de ouders

The AnaloguesIn het magistraal gezongen “She’s leaving home” zit het losmaken van de oude wereld, de breuk met wat was. Het meisje verlaat voor altijd het ouderlijk huis, zonder haar ouders in te lichten. Ze laat een briefje achter. De jeugd vliegt uit, gaat haar eigen weg.

De generatie die na de Tweede Wereldoorlog opgroeide, hoefde dankzij de toenemende welvaart niet direct aan het werk, kon langer blijven leren. Maar werd door de opkomst van de televisie gedwongen buiten de deur een weg naar de toekomst te zoeken. Wat deden we verkeerd en we hadden het zo goed bedoeld? laten de Beatles de ouders in dit liedje zich afvragen.

In Sneek werden die (losgelaten) pubers “opgevangen” in de toenmalige jeugdsociëteiten en in de koffiebars. Daar werd nog geen drank geschonken. Kochten onze ouders hun bezorgdheid af met de zakcenten, die wij in kaartjes voor popconcerten staken?

without youDe generatiegenoten met wie ik dit alles had beleefd, zag ik in Theater Sneek. Wij genoten van de perfect uitgevoerde muziek, van de blazers en de strijkers, van de percussie, van de sitar, de harp en vooral van “Back to the Sixties”, terug naar onze jeugd.

Op Facebook meldden sommige bezoekers dat zij met hun kinderen nog een keer dit concert willen bijwonen. Niet doen. Laat ze alleen gaan. Het gevoel van eergisteren krijg je maar één keer. Een volgende maal ga je letten op kleine dingen, die misschien anders zijn dan je hebt ervaren.

Bovendien, het is zonde van je tijd. Ga dan naar andere voorstellingen in ons theater. Er komt nog zoveel moois. Niet alleen herinneringen aan onze muziekhelden. Zaterdag bijvoorbeeld de première van Doek! Graach oant dan.

P.S. De titel van dit stukje komt uit “When I'm 64”, donderdag gezongen door de drummer van The Analogues. Volgens mij de oprichter van The Analogues, die in de toekomst nog twee Beatles-albums op het podium wil zetten. Overigens 1 juli volgend jaar The Analogues en Sgt Pepper op t.v. in het Uur van de Wolf.


Back to de Westersingel:
Sgt Peppers Lonely Hearts Club Band

19 Oktober 2016 – Het moet in het najaar van 1967 geweest zijn. In het legendarische “Gebouw van Christelijke Belangen” aan de Westersingel speelt de huisband van impresario Dik van Eik uit Castricum. Rond halfelf wordt een korte pauze aangekondigd. Het wordt donker op het podium.

hoesDe toneellampen floepen weer aan en tot ieders verbazing staan daar The Beatles. In dezelfde kleding als op hoes van de in april verschenen langspeelplaat Sgt Pepper Lonely Hearts Club Band. En ze zetten de beginsong van die plaat in.

Natuurlijk, het waren de echte FabFour niet. We noemden het toen niet zo, maar die korte set, niet alles van de plaat werd gespeeld, was wel de kennismaking met een tributeband. Met een groep die middels een “imitatie” een eerbetoon aan een artiest of groep brengt.

Donderdagavond 20 oktober herhaalt de historie zich, bijna een halve eeuw later. Opnieuw komt de elpee Sgt Pepper weer over het voetlicht, maar nu volledig. Alle tien nummers plus “A Day In The Live”, dat Beatleskenners gekroond hebben tot de mooiste song van de Britten.

analogues Nu eren onze Nederlandse The Analogues net als vorig jaar (een jaar en vier dagen geleden) John, Paul, George en Ringo. Oké, Bob Dylan mag dan wel de Nobelprijs voor de Literatuur verdiend hebben, maar door The Beatles zijn wij, is de generatie van de jaren ’60 aan de popmuziek verslingerd geraakt. En dat werkt door tot in deze tijd.
(Foto The Analogues)

Vorig jaar brachten The Analogues op een fenomenale manier de muziek van Magical Mistery Tour, en na de pauze nog vele andere studionummers die op andere elpees te vinden zijn.

band Geen rechttoe, rechtaan werk als “She Loves You” uit 1963, maar studionummers die The Beatles gingen maken toen ze knettergek werden van het gekrijs in de stadions waar ze optraden. Vooral in de Verenigde Staten.

Wij, beste muziekliefhebbers, zijn schatplichtig aan onze jeugd. Wij trekken dus donderdagavond in drommen op naar Theater Sneek, net zoals we in 1967 naar Ons Gebouw gingen.

En net als een paar weken geleden bij Johan Derksen en de pioniers van de Nederbeat, gaan we helemaal los.

Na afloop hewwe we ut der dan noch even over. En blieven we noch 'n uurke die langharigen fan toen. Werom naar de sixties! Maak fan ut theater een keer Ons Gebouw, de place to be fan toen!


Een bloemetje van Tabe…

17 Oktober 2016 – Elk jaar, tussen 15 april en 5 mei, zag ik het staan: het bloemetje van Tabe. Naast of voor het zuiltje op het Perthplein in de Sneker Zwettewijk.

beeld perthpleinjTabe herdacht daarmee op zijn manier de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en vooral de gesneuvelden van het Perth Regiment. Niet dat die gevallen waren bij de bevrijding van Sneek, de Canadezen speelden een rol bij de “Slag om Delfzijl”.

Zij verbleven in Sneek in afwachting van de terugreis naar het thuisland. Tabe heeft dat bewust meegemaakt. Van hem gaat het verhaal dat hij en zijn vader de schatten uit de Joodse synagoge aan de Wijde Burgstraat hebben gehaald, voordat de Duitse bezetter het interieur verwoestte.

Tabe overleed 11 oktober, 84 jaar oud. Als klein jongetje kende ik het verhaal van Tabe’s verzetsdaad al. Hij was mijn overbuurjongen. En dus mijn eigen, persoonlijke oorlogsheld.

Helden raak je niet zomaar aan, maar ik mocht bij Tabe met zijn meccano spelen (voor de jongeren onder ons het technische Lego van de jaren ’50). Ik realiseerde mij toen niet hoe groot ons leeftijdsverschil was.

Vorige week las ik in de krant dat Tabe was overleden. Zaterdag was de uitvaart van de Schipper in de Orde van de Sneker Pan (sinds 1996). Ik kon daar niet bij zijn, maar toen ik in Amsterdam het oorlogsmonument de Dokwerker passeerde, heb ik met een groet afscheid van Tabe genomen. En van weer een stukje van mijn jeugd.


Van Vellinga naar Lewinski

Annechian de Jong10 Oktober 2016 – Het wordt steeds stiller op de zondagmiddag bij Vellinga aan de Veemarkt. Het Gesprek van Sneek is gestopt en nu blijkt de Sneeker Middag (onder een andere naam) ook al verplaatst naar een nieuwe locatie. Naar Lewinski, voorheen het onderkomen van de carnavalsvereniging en ooit de sigarenfabriek Cuba.

Gisteren beleefden we daar de première van “Verhaal Halen”, een middag met voorlezers uit eigen werk, van en voor Snekers. Dat laatste moeten we evenwel met een korreltje zout nemen, want lang niet alle optredende dichters en schrijvers zijn afkomstig uit de Waterpoortstad.

Het gebeurde allemaal in een ambiance die me deed denken aan de wat in de zestiger jaren in sommige jeugdsociëteiten in was: grote wandschilderingen en voor de rest een “samengeraapt spultsje” aan wandbedekking en meubilair. Overigens kan dat ook best sfeervol zijn, zo bewijst Lewinski.

Voor de deelnemers aan de middag (inclusief de organisatoren Ger de Boer en Anske Smit) niets dan lof. Je moet het lef maar hebben je zielenroerselen met een welwillend maar kritisch publiek te delen.

Goed, de een rijmelde er maar wat op los, een ander probeerde literatuur te produceren. Sommigen gingen zelfs op de experimentele toer, dichteres Marrit droeg bijvoorbeeld parlando voor op de muziek van singer/songwriter Rik.

Als middagopener, en als eerste na de pauze, traden Hiske Oosterwijk uit Mantgum en haar begeleider Rudmer van der Meer op. Voor wie deze zangeres niet kende, en tot mijn schade behoorde ik tot die groep, het was een verrassend en verfrissend optreden.

Hiske OosterwijkNiets ten nadele van bijvoorbeeld de getalenteerde popzangeres Elske de Walle, maar Hiske komt muzikaal wat prettiger over. Zij is meer van het melodieuze chanson, maar schuwt de overgang naar een pittige jazzy sound niet. Een muzikale verrassing op een zonnige herfstmiddag. (Op de foto’s verder Annechina de Jong en Bob Reen.)

Eerder vorige week waren Frou D. en ik bij “Slikken en Stikken”, gespeeld door het collectief rond George van Houts en Thom de Ket. Vanavond gaat het stuk in Carré in première, naar goed gebruik (nog) geen recensie, die mag pas morgen verschijnen.

De Opregte Sneeker is zo vrij wel te schrijven dat hij het de beste van de door hem bezochte “Verleiders”-stukken vindt. Dat was onder meer te danken aan het feit dat George en Thom wat meer terug hebben gegrepen op hun cabaretverleden.


Die mooie jaren tussen de tien en twintig...

2 Oktober 2016 - De twee kinderen in de rij voor de Opregte Sneeker keken gisteravond zo nu en dan vol verbazing om zich heen. Waarom hadden die "opa's" en "oma's" zoveel plezier? En waarom zongen ze zo luid en zo vaak nog vals mee?

Over een jaar of vijftig herinneren ze zich misschien het spektakel rond "Johan Derksen en de Pioniers van de Nederpop". Misschien hebben ze dan boekjes van de "geheugenprofessor" Douwe Draaisma in de kast staan. En begrijpen het gevoel van de toeschouwers, sommigen getooid met de lange grijze haren in een paardenstaart.

Wat Theater Sneek gisteren bood, was een terugkeer naar de jaren zo tussen 1960 en 1970, de jaren waarin de Nederpop opbloeide. De jaren dat de Opregte Sneeker tussen de tien en de twintig verkeerde, een periode waarin heel veel dingen voor de eerste keer gebeurde. Die herinneringen beklijven en gaan na je 60ste "opspelen," aldus Draaisma.

Waar was je toen je hoorde dat Kennedy was vermoord? Waar was je toen Maarten Luther King werd vermoord? Dat blijft je bij. Veel meer dan andere memorabele gebeurtenissen, die je beter kunt "googlen".

Java en Van Es De muziekhelden van toen kwamen op het podium en tegelijkertijd kwamen de herinneringen naar boven.

La Comparsa: Ik zat weer op het op het achterdek van de boot van mijn ouders. Naast mij de oude Philips draagbare radio. Over het stille water van de Goïngarypster Poelen klonk het gitaarspel van Jan de Hont vanaf Veronica op de Noordzee. En net als gisteravond gingen de rillingen over mijn rug.

De mannen van the Clark zorgden dat ik weer even op die zaterdagavond in de kleedkamer van Ons Gebouw was bij de Q65 en ik zong mee met "Lying all the tim", met "this is the life of sad news, this is the live I live". Johnny Kendall kreeg de zaal stil met de St. James Infirmary.

Joël kroop in de huid van Jerney Kaagman en Mariska Veres. Frans Krassenburg, de eerste zanger van de Golden Earring herinnerde ik mij nog uit de beginjaren van de band. Rudy Bennett van de Motions sloot af met het legendarische maar aangepaste versie van "Wasted Words".

Maar voor de Opregte Sneeker was het absolute hoogtepunt de nummers van Cuby and the Blizzards, met als gitaarsolist Erwin Java en als zanger Theo van Es. "Applenockers Flophouse en natuurlijk Windows of My Eyes. De puber Henkie was weer even terug; achter de draaitafels in de Meerpaal samen met Eelco Gelling, de grote gitarist van weleer, die de soli nog slagje mooier speelde dan Erwin.

johan derksen Hij was weer terug in de café aan de Veemarkt waar Cuby vaak speelde, waar Rob Hoeke de boogie pingelde op de piano, waar de blazers van Blues Dimension bij een optreden door de planken vloer zakten (gelegd op lege bierkratten). Hij was weer terug in Ons Gebouw waar Wim Bieler zijn eerbetoon aan de onbenaderbare Ann zong. Muziekhelden die niet meer onder ons zijn.

De Opregte Sneeker was weer een avondje terug in zijn jeugd, met dank aan Johan Derksen, die op het podium van Theater Sneek een veel aardiger man bleek te zijn dan op tv.