Terug naar de voorpagina...

De verslaving cultuur

30 september 2017 – We staan aan het begin van een nieuw cultureel seizoen. Sterker nog, we zijn er al aan begonnen. Het hoogtepunt van LKH2018 moet volgend jaar worden, althans in onze "omkriten", het muzikale jeugdspektakel "At the Watergate". In normaal Nederlands "Bij de Waterpoort".

LKH2018 staat voor Leeuwarden Kulturele Hoofdstad, maar misschien is het beter om maar te spreken van Fryslân Kulturele Hoofdstad. De discussies over dit fenomeen zijn al lang geweest (fonteinen), zullen nog wel even door sudderen (Dichters van het jaar) en opnieuw ontbranden (verrassingen bij de vleet).

Blijkbaar valt elk idee wat ze daar in Leeuwarden bedenken, verkeerd. Zeker bij een bestaande of nog op te richten actiegroep (soms bestaand uit één facebook- of twitterfanaat). We moeten er mee leren leven. En sommige media leven er bijkans van.

war of the worlds Je zou het bijna een "War of the Worldw" kunnen noemen, een parafrase op het muzikale spektakelstuk dat woensdagavond in Theater Sneek wordt gebracht. Ik bezit nog een bijzondere uitgave van die plaat van Jeff Wayne, een genummerde kartonnen doos met elpees en onder meer het boek waarop het stuk gebaseerd is. Die werelden overigens, betreffen in het Friese geval het bestuurlijke en een bepaald deel van de onze provinciale kunstenaarsgroep. De laatsten maken veel gebruik van hiervoor genoemde Social Media.

Sinds gisteravond weet ik dat facebooken en twitteren een nieuwe verslaving is en net als andere verslavingen eigenlijk gericht op de instandhouding van de soort. Ergens in onze hersenen zit een kwab waar dopamine wordt afgescheiden, een stofje dat ook wel gelukhormoon wordt genoemd. En die gelukhormonen hebben we, simpel gezegd, nodig om als levende wezens te blijven bestaan.

Dat vertelde Gerard Alderliefste vrijdagavond in Lewinski, het eetcafé annex theatertje in het vroegere carnavalscentrum Hofnar. Alderliefste is verslavingsarts, maar ook bekend als chansonnier. Hij trad al eerder op in Sneek, maar dit programma was totaal afwijkend van toen.

alderliefste Hij verzorgde voor de volle zaal een soort van college, afgewisseld met muziek. Achter de piano of op gitaar. Liedjes van bekende artiesten die op één of andere wijze en in meer of mindere mate een verslaving hadden: Ramses Shaffy bijvoorbeeld en Maarten van Roosendaal, beiden niet meer onder ons.

Alderliefste sloot zijn optreden af met "Ne me quitte pas", bekend geworden van Jacques Brel en anderen. Maar niet weemoedig of smekend, zoals gebruikelijk, maar op een felle manier. Zo van "waag het niet me in de steek te laten" en dat zou je kunnen associëren met het blijven helpen van verslaafden.

Een avond eerder zong Herman van Veen hetzelfde nummer maar dan in het Zuid-Afrikaans. Hoe vaak heeft de Opregte Sneeker Herman van Veen al zien optreden? Hij zou dat ongetwijfeld op Wikipedia of op de site van Herman zelf kunnen af kruisen. En de goede herinneringen koesteren.

Maar je kunt niet altijd de hoge kwaliteit verwachten die we van deze toneelkunstenaar gewend zijn. Deze show, donderdag in het zo gastvrije Sneker Theater, waar Van Veen en zijn team nog lang in de artiestenfoyer bleven nazitten, was wel een van de betere.

Enerzijds was het clowneske element veel nadrukkelijker aanwezig, anderzijds lieten Herman en zijn bijkans onafscheidelijke toneelpartner Edith de jeugdige musici van het begeleidingscombo veel meer ruimte om het moment van eeuwige Sneker roem te ondergaan.

brekken"Anne" kwam voorbij, "Hilversum Drie" idem dito, maar één nummer miste de Opregte Sneeker wel een beetje. "Als liefde zoveel jaar kan duren", een liedje van Jacques Brel, maar hertekst door Herman van Veen. Het was ook het nummer van Eric van de Wurff, de in 2014 overleden vriend en vaste begeleider van Herman. Van vooral de sfeer van het liedje wordt uw dienaar altijd romantisch. Niet vreemd voor een Fries, die volgens onderzoekers geniet van vergezichten, amper kabbelend water en fraaie luchten. Daarin zijn we tenminste nummer 1.


Se blieve gewoan lekker, oanze stukjes Sneker Oranjekoek

18 september 2017 – Nou mutte se dêr in Akkrum, De Knipe en Heerenveen nyt denke dat de Opregte Sneeker it eens is met de jury fan dy Oranjekoekewedstriid. Ik fyn oanze Sneker oranjekoek noch altyd it lekkerst. En ik geef de foarkeur an krême en nyt an slachroom. Ut is mar dat jumme it wete.

de haan De LC het op syn somerfair dy ferkiezing houwen (it is over drie dagen herst, dus ut kon noch krek). Ut past yn un trend in medialaan. Earst yn de krante wat answengelen, dan op ynternet de ferkiezing houwe en op un aktiviteit fan de oudeling promoasie fan de krante de definitieve keuze. De Libele doet ut en fine se ut in Luwwarden ok út.

Ut is it fansels ok bedacht fanwege ut sukses fan "Heel Holland Bakt". Ik sêch iedere kear tegen Frou D. dat se ok met doen mut. Hur appeltaarten en caken binne toppers. Mar se wil nyt. Fan har hoeve Robèrt en Janny nyt te proeven, myn smaak is har goed genoeg.

korenbloem Wie weet houdt Sneek Promotie noch us su'n bakwedstriid. As ut weer min weer lykt te wurden en de Shantykoaren naar hús stuurd wurde mutte. Dat kan dan yn de Feemerkhal wel gebeure. Un spektakelstuk met Rolling Home op de achtergroan.

Tja, ut minne weer kwam hier saterdach nyt, mar wel in Dokkum en Luwarden. De standup-suppers, dy mensen op in planke met een roeispaan in 'e hannen, hewwe dat murken. Mar goed dat der nyt duzenden fan dy wiebelaars binne. Su ut feul te druk op it onbevroren water wurde.

Ut is nyt eens un alternatyf foar de skaatsers. Gelukkich foarspelt Piet P. dat we binnen acht jaar noch één of twee Elfstedentochten op 'e skaats krije. Kan derna moai un musyktent yn de Westersingel del setten wurde. En ok de fontein fan Kulturele Hoofdstad ken dan dêrheen ferhúsd wurde.

Se seure no in Liwwarden over de kosten fan de nijbou fan dat gebou Lân fan Taal by de Oldehove. Ut kost twee ton mear as se earst dacht hadden. Komt deur nije ynsichten, seit frou Poepjes fan ut provinsjaal bestuur. De kosten dy se berekend hewwe blieve gelyk! Dus ut wurdt nyt duurder. Dat snapt de Opregte Sneeker nou echt nyt. Je betale mear, mar it is nyt duurder wurden.

Met sukke skeve redanasies wurde je as provinsie wel bekender, mar nyt op de goeije manier. Mar miskien mut ut wel. Een of ander onbekend onderzoeksbureau het ommers laasten un rapport ouskeiden over de bekendheid fan provinsies en su. Oans Fryslaan kwam der nyt al te bêst ut.

johan tichelaar Gelukkich hewwe wy in Sneek met de Sneekweek en oanze Waterpoort wel un A-merk in de buse. Mutte we gebruk fan make. Op ut Martiniplein kan wel un Hús fan Snekers komme. (Mag fan my ok wel Sneekers, met dubbel e, al is dat grammatikaal un flater.) In dat hús kanne de frijwilligers fan de VVV de toeristen moai oanze Sneker oranjekoek proeve late.

Met of sonder krême of slachroam en der kan ok un stukje wust by. Mar nyt mear fan Johan Tichelaar. Hy is der saterdach met ophouden. Der hewwe jumme alles over leze kennen. Ik nyt, want foar de fierde week in suksessie hewwe Frou D. en ik oans Sneeker krantsje misse mutte.


De kaai boppe de doar is fuort

7 Septimber - Doe't ik fan 'e moarn de tablet iepen die om te sjen hoe't it der op Sint Maarten en oare eilannen yn de Caribiën foarstie, seach ik as earste dat juster Rients Gratama (foto Wereldomroep) ferstoarn is. Hy waard 85 jier.

rients gratama Fan myn skoaltiid ôf haw ik yn de kunde west mei Rients. Doe't de RHBS 100 jier bestie (1964), kaam hy mei syn selskip nei de Almastraat. Yn de aula, de gymnastykseal, brocht hy syn programma. Nei ôfrin hat myn heit, dy't fansels in sit yn de jubileumkommisje hie, my oan Rients foarsteld.

Mar de echte kundskip kaam doe't ik by Omrop Fryslân oan it wurk wie. Cees Bijlstra, dy't jierren en jierren lieder fan Rients syn kombo west hat, skeakele hast alle ferneamde Fryske artysten yn by syn skoalradioprogramma's. Cees sit links op de foargrûn, mei helendal rjochts John Eskes en achter de drums Klaas de Vries, fêste gasten yn de studio fan de omrop.

combo Rients spruts ek de teksten yn foar de teleboerd útstjoerings, dy't de skoallen yn Fryslân brûkten foar de lessen Frysk. Dêr wurke hy gear mei syn lettere sydsulver Carla en roofde hy sa no en dan myn pûde mei shag hast leech.

rients lawei Ik wie by in foarstelling dy't hy yn de Lawei joech wêr't de âlde musisy opdraafden. Ik ynterviewde Rients foar Omrop Fryslân de dei nei de premjêre fan de musical "Fien" yn Carré, dêr't hy deselde klaaikeamer hie as Gerard Cox.

Fansels kamen we inoar ek tsjin nei foarstellingen in it Snitser "kultuerpaleis" Amicitia. Rients illustrearde foar my de delgong fan dat teäter. Hy, de leafhawwer fan de neisit, kaam nei in optreden nei ûnderen, rûn op Frou D. en my ôf en sei: "Ik sil direkt mar op ús oan. Der is hjir yn Amicitia neat mear oan."

Ien kear ynterviewde ik de grutte Rients. It wie foar it BumaStemra Magazine by him thús yn Akkrum. It feitlike fraachpetear duorre mar in healoere ("De rest wist sels wol"), mar pas nei sa'n twa oeren mocht ik op Snits oan.

hoes 80 yn 'e bocht Ik seach Rients foar it lêst by de premjere fan "Grûn", it jubileumstik fan Tryater. Yn it skoft siet hy mei dy oare kulturele pommerant fan Fryslân, Roel Oostra, op in bankje yn de foyer. Se hiene krekt ôfpraat dat se net it twadde part fan de foarstelling mear sjen soenen.

Rients wie foar de Friezen de kabaretier fan de gewoane dingen en dat ferklearret ek werom syn foarstelling yn teäters en doarpshuzen altyd folslein útferkocht wiene. Hy hat oer dy saken in protte lietsjes makke, earst op muzyk fan Cees Bijlstra, letter fan noaten fersjoen troch bygelyks Addy Scheele.

Foar my is it meast karakteristike lietsje, krekt yn dy typyske nostalgyske sfear fan de langstme nei it ferline "Kaai boppe de doar" (stiet op de elpee/cd "Tachtich Yn 'e Bocht"). It giet oer de tiid dat de doar noch net op slot hoegde. Sis mar it toutsje út de brievebus fan Jan Terlouw.

Dy kaai is no foar altyd boppe de doar wei. Rients hat him meinommen om boppe de doar fan de himmel del te lizzen.


Het nieuws kwam via de krant en Radio Kootwijk

5 september 2017 - Zaterdag kon ik weer constateren hoeveel er sinds pak 'm beet de jaren '30 van de vorige eeuw veranderd is in de communicatie. Met de familie van Frou D. bracht ik een bezoek aan Radio Kootwijk. Inderdaad, het zendstation in de buurt van Apeldoorn, waar Koningin Wilhelmina in 1929 de historische woorden "Hallo Bandoeng, hoort u mij" naar de Oost, naar het toenmalige Nederlandsch Indië verzond.

radio kootwijkEen prachtig gebouw in de stijl van de onder meer de Amsterdamse School, waaraan wij de opstallen van het Sportpark aan onze Leeuwarderweg danken.

Het markante monument op de Veluwe staat nu leeg, want zo'n complex heeft geen functie meer in een tijd waarin de bits en bytes door glasvezels in miniseconden naar Amerika vliegen.

In het gebouw hingen foto's van Amsterdamse werklozen die de grond voor het complex moesten egaliseren. En dat deed me weer denken aan wat onze eminente leraar Fries aan de RHBS, Douwe A. Tamminga ons eens vertelde.

Tamminga was ooit werkleider in zo'n zelfde soort voorziening geweest. Dat werkkamp lag in Gaasterland en het terrein kennen we nu nog als de Wyldemerk. In de Eerste Wereldoorlog werden er Belgische vluchtelingen opgevangen en volgens mij zijn er ook Molukkers ondergebracht geweest.

Ene Sake H. heeft ooit die Wyldemerk om willen toveren in een slechtweervoorziening die Gaasterland moest opstoten in de toeristische vaart der volkeren. Het is er nooit van gekomen.

Week van de Krant

Kootwijk was een novum in een tijd dat de nieuwsvoorziening werd bepaald door de krant. De radio was nog in opkomst. We beleven nu de "week van de krant" en dat zullen we weten ook. De televisiereclame verblijdt ons herhaaldelijk met dat nieuws en wie een Kampioen of een omroepgids in de bus krijgt, wordt zelfs gelokt met een cadeaupas van 25 euro.

"Nu tot acht weken gratis de krant" tetteren grote letters, en daaronder, in een wat kleiner lettertype de aanvulling: "in de vorm die bij u past". Dat alles geflankeerd door een of andere mafkees die een selfie maakt terwijl hij bezig is een liesbreuk op te lopen.

Natuurlijk zit er een addertje onder het gras. Als je namelijk op de site voor de aanbieding kijkt, blijkt na het invullen van naam en adres etc. en een unieke(?) code dat die aanbieding van acht weken gratis alleen geldt voor een digitaal proefabonnement. De dagelijkse bezorging van de papieren editie blijft in de meeste gevallen beperkt tot twee weken.

Maar dát staat niet vermeld op de flyer. En ook niet dat je alleen maar mag kiezen uit de landelijke en regionale bladen van de Persgroep. Een Leeuwarder Courant of een Friesch Dagblad behoort niet tot de mogelijkheden. Wat week van de Krant. Flauwekul, het is de week van de Persgroep.

Ja, het is wat met die kranten. Niet alleen landelijk maar ook lokaal. Frou D. en ondergetekende, wij hebben nu al drie weken ons sympathieke Snekertje moeten missen. Zelfs de augustuseditie van GrootSneek moesten wij vorige week ontberen. En niet alleen wij, maar nog veel meer mensen in ons postcodegebied

Vakantietijd, meneer

Je kunt de krant wel bellen, maar dan kun je een verveeld excuus verwachten en de opmerking "het is vakantietijd, meneer". De verantwoordelijkheid wordt afgeschoven op het bedrijf van de bezorging, maar dat aanspreken heeft ook weinig effect.

Erop wijzen dat een goede bezorging toch in het belang van de adverteerder is, zal ze daar ook een worst zijn. Ik herinner mij de smoes die ik hoorde toen de gemeente Sneek eens de klachten over de slechte bezorging onderzocht. "Wij garanderen dat minstens 90% van de kranten in de bus komt."

Prachtig, maar hoe controleer je dat? Ga je dan huis voor huis informeren naar de bezorging? Zo'n onderzoek kost klauwen vol geld. Bovendien kan degene die de klacht betreft er altijd onderuit, want harde gegevens levert zo'n enquête niet op.

Enkele jaren geleden kregen wij ook een paar weken lang geen Sneeker Nieuwsblad. Een goede kennis attendeerde mij er toen op dat achter onze woning, onder een bruggetje een grote stapel kranten lag. De betreffende bezorger vond blijkbaar zijn wijkje een brug te ver.

De beste noodoplossing is dus het plaatselijke nieuws maar digitaal te volgen. Althans de tweets die de redactie van ons streekblad zo nu en dan rondstuurt. En verder? Berust uw ziel in lijdzaamheid.