Terug naar de voorpagina...

Tussen de Amerikaanse ziekte
en it Frysk sit in soad romte

Sneek/Snits, 29 november 2019. De Amerikaanse ziekte slaat weer toe. De kerstballen lagen al voor de komst van Sinterklaas in de winkels, nu worden we doodgegooid met Black Friday-gedoe.

De nieuwsmedia meldden gisteren al hoe die eendaagse stuntuitverkoop in het verleden tot chaos leidde in de centra van ons anders zo rustige landje. Mensen die over kassa's en toonbanken springen, klanten die met andere klanten in gevecht gaan om koopjes te bemachtigen.

beeld en geluid Maar de doorsnee winkelman zit niet op deze stunterij te wachten. Het gaat immers van zijn kleine marges af; de groothandel betaalt niet mee aan de kortingen die hij op 29 november moet geven om het hoofd boven water te houden.

Tja, Trumps tentakels reiken tot hier. Dat hebben ze ooit bij Amels in Makkum geweten. Maar daarover schreef de Opregte Sneeker al eens eerder.

Ondertiteling

Een paar weken geleden waren we in petit comité in het gebouw van "Beeld en Geluid" in Hilversum (foto Beeld en Geluid). Een pand, bekend door het veelkleurig glas in de gevel, tegenover het uitzendcentrum van de omroep.

sterrenshow In "Beeld en Geluid" zijn onder meer het archief van alle omroepen en een experience, een belevingsexpositie, te vinden. Uit de tentoongestelde herinneringen aan bekende programma's blijkt dat veel omroepzaken in ons land gebaseerd zijn op de Angelsaksische, zeg maar Britse en Amerikaanse, cultuur.

Maar ook wordt daar duidelijk dat ons landje uniek is door het ondertitelen van andere talen. Onze oosterburen laten de buitenlanders middels stemacteurs in het Duits praten.

Met die ondertiteling hebben wij straks ook in onze Waterpoortstad te maken. En niet alleen in de vorm van een geprojecteerde vertaling van het Fries als Tryater in ons theater speelt.

Het gemeentebestuur van Súdwest-Fryslân is namelijk van plan om - of beter gezegd moet - de livestream van de raadsvergadering op internet gaan ondertitelen op grond van de Europese richtlijnen rond toegankelijkheid.

We zullen straks rekening moeten houden met een vertraging van enkele seconden tussen de werkelijkheid in de raadzaal en wat we thuis te zien krijgen. Het Fries moet immers worden vertaald en meeschrijven met een Hollandstalige spreker beheerst ook niet iedereen.

Maar, zo meldt het college, die ondertiteling zal alleen in het Nederlands zijn.

No, dan witte wy no al wat de gefolgen wêze sille. De hurde Friezen bûten de ried meitsje aanst ûnder lieding fan dy fêste ynsprekker út Noardeast-Fryslân wakker opskuor.

Wat blinder, 80 persint fan wat der yn de ried sein wurdt, is yn 't Frysk, hat D66 berekkene. Dus it moat ek yn it Frysk te lêzen wêze.

De aksjefierders fan Súdwest-Fryslân sille folgers krije yn oare Fryske gemeenten, want dy moatte aanst ek oan dy rjochtline foldwaan. Mar de striid om de Fryske ûndertitels sil yn Snits losbarste, úteinsette.

Dat kin ek net oars, want Snits is ommers de stêd fan de legindaryske Grutte Pier (hy moat earne yn ús Martinitsjerke begroeven wêze), fan Harm Postma, Simen Cnossen, Oene fan Snits en oare fjochters foar it brûken fan ús memmetaal.

In waarm polityk 2020 is kommendeweis, docht de Oprjuchte Sneeker jimme no al te witten.


De dynamiek was uit het college Súdwest-Fryslân

Sneek, 22 november 2019 - Fractievoorzitter Johan Feenstra sloot donderdagavond zijn verklaring over het uit de coalitie stappen van zijn PvdA af met de uitspraak: "Waar Stella is, is de Partij van de Arbeid. Waar de Partij van de Arbeid is, is Stella. Eén voor allen, allen voor één".

Feenstra Een variant op de wereldberoemde strofe uit "De drie musketiers", het boek van Alexandre Dumas. De rode fractie barstte net niet uit in een luidkeels gezongen "Oh socialisten, sluit de rijen". Met dit socialistische strijdlied opende de Vara jarenlang de uitzending na het nieuws van 8 uur 's morgens.

De geïnteresseerde die het debat via de livestream op de computer thuis volgde, kreeg vervolgens een kabbelend geheel voorgeschoteld. Maar geen beeld van wat zich achter de schermen had afgespeeld en waardoor de breuk binnen het college van burgemeester en wethouders van onze prachtige (typisch burgemeester en wethouder praat) gemeente Súdwest-Fryslân precies was ontstaan.

Fractievoorzitter Attema van het CDA beperkte zich tot de procedure die zijn partij wil volgen om het college van wethouders weer aan een meerderheid in de raad te helpen.

VVD en GroenLinks (beide in het college vertegenwoordigd) zwegen wijselijk. Dat gold overigens ook voor de partijen die mogelijk een nieuwe wethouder zouden kunnen gaan leveren: D66, FNP en ChristenUnie.

De aanvrager van het debat, Klaas Jan Semplonius (ooit TotaalLokaal, vervolgens GemeenteBelangen/TL en later weer afgesplitst en zelfstandig verder) probeerde met zijn interpellatie meer duidelijkheid te krijgen. Zonder resultaat, althans hij kwam niet meer te weten dan al in de media was verschenen.

Wethouder Maarten Offinga hield een zalvend verhaal, waarbij het woordje dynamiek "foar master opsloech", de boventoon voerde. De dynamiek tussen PvdA-wethouder Stella van Gent en de vier andere wethouders (Gea Wielinga en Offinga (beiden CDA), VVD'er Mark de Man en GroenLinkser' Erik Faber) was verdwenen, aldus verklaarde de man uit Workum de breuk met de vrouw uit Sneek.

De dynamiek, volgens de Grote Van Dale "de interne kracht (in verband met een beweging, evolutie)", was er dus uit. En de schuldige was, ge raadt het al, mevrouw Van Gent. Zij deed de beweging dus stoppen, door haar kwam de evolutie tot stilstand.

Het feit dat zij een huis wilde kopen samen met de directeur van Empatec, die eigenlijk functioneel "onderhorig" was aan wethouder Van Gent van Sociale Zaken, was de stok om mee te slaan. Maar was die dynamiek er echt uit? Wie Stella van Gent kent, herkent in haar een zeer dynamische vrouw.

De conclusie is duidelijk voor iemand die samenvat wat er volgens de PvdA, echt aan de hand was: mevrouw Van Gent deed blijkbaar niet wat de heer Offinga c.s. meenden dat goed is voor stad en land in de Zuidwesthoek.

Het gekke is evenwel dat Stella en Maarten ook deel uitmaakten van het college dat voor 1 januari 2018 regeerde. En toen verscheen er nooit een donderwolkje aan de hemel. Toen was er dus wel dynamiek. En toen zat ook Gea Akkerman in die club samen met Mirjam Bakker (D66) en Durk Stoker (FNP).

Is het een boute veronderstelling dat die twee laatste toen de twee kemphanen van nu in de strengen konden houden? Er voor zorgden dat de dynamiek wel in het college van burgemeester en wethouders bleef?

In de jaren dat de Opregte Sneeker in staten en raad actief was, leerde hij dat je beter wat vaker kon geven om uiteindelijk wat te kunnen nemen.

En dat de hakken in het zand zetten, bijna altijd tot je eigen ondergang leidt.


It drokke Amsterdam fernuvert alle kearen wer

Snits, 31 oktober 2019 - Fan 'e wike wiene wy op 'n paad. Foarearst foar de lêste kear mei de trein. Want sunich sa't wy binne, hiene wy útrekkene dat it foardeliger wie om mar mei kaartsjes fan drogisterijen en sa te reizgjen as mei in NS-abonnemint.

Boppedat mei sa'n abonnemint (en boppeneamde kaartsjes) meie jo ommers pas nei njoggen oere moarns reizgje. Sille jo earder by de automaat del, dan jildt fol taryf.

Frou D. kaam der efter doe't sy op it Hearrenfean om likernôch kertier foar njoggen troch it poartsje gie. Wy ha it oprêden, troch har wer werom gean te litten en letter, doe't de blokker-kaartsjes en sa feilich trochrûn wiene, nei it perron te gean. Ik hie dy oare froulju al ôfwachte.

rijksmuseum Nei krapoan oardel oere wiene wy op stasjon Súd yn Amsterdam. Fantefoaren hie 'k op de app fan de metro sjoen en it nûmer fan de noard-súd-line út de kop leard. Lit it treinstel dat wy ha moasten stikken te wêzen. De ritten waarden foarearst ôfsein.

Mar, wy út de provinsje witte wat wy dwaan moatte. Bygelyks in man fan "Handhaving Openbaar Vervoer Amsterdam" om advys freegje. Hy sette ús wer op it goede spoar. Wy dus mei de "51" nei Weesperplein, dêr op de tram en by it Rijksmuseum útstappe.

No is der tsjinwurdich by in musea in systeem fan blokken. Op it ynternet skriuwe jo je yn foar in bepaald tiidslot en as der dan noch romte is, krije ji automatysk kaartsjes tastjoerd. Mei it advys de museumkaart net te ferjitten.

rijksmuseum Wy kamen yn it Rijks prachtich op tiid en seagen der in moaie eksposysje fan wurk fan Rembrandt, Velazques en harren tiidgenoaten. It waard presinteare op in wize dêr't wy noch wat fan learden ek.

Datselde jilde foar de útstalling yn it Van Gogh Museum dêr't wy it wurk fan de Frânske skilder Millet beseagen. In soad oare skilders út de 19de ieu hawwe syn wurk neimakke. Wat de sinneblommen fan Vincent oanbelanget, dy lieten wy foar de Japanners bloeie; dy hiene wy al ris earder besjoen.

rijksmuseum Dan de weromreis nei it Heitelân. Kuierjend oer it Leidseplein nei de Dam en op nei it Sintraal Stasjon. Op de NS-app seagen wy op 'e tiid dat de trein nei Almere lytser as normaal en dus drokker as normaal wêze soe.

Dat hawwe wy sjoen. Wat in folk kaam derút en moast der wêryn. Yn Almere gau nei de oare kant fan it perron foar de trein nei it Fean. Dy wie lang sa fol net en helendal net yn de stiltekûpee.

En och nei al safolle jier by mekoar te wêzen, hienen Frou D. en ik ek net safolle noed om de hele tiid mei mekoar te praten.


Overlopende goaten en un folle agenda

Sneek, 24 oktober 2019 - Dat ut nou herst is, dat hewwe we weten. Oanze goaten liepen by de regenbuien harstikke fol. Dus tussen de buien deur de ladder op om de gatten fan de regenpipen skoan te maken. Ut water kwam hast over de rannen heen.

Dat was foarige week. Gister hewwe wy de hage achter hús byfykt. Frou D. en oanze túnman deden ut estetise en ut praktise werk; ondergetekende was de sjouwerman dy de bakken met bladeren fia ut achterom fan de buren naar de karre brocht.

roosegaarde Su fult un pensionado syn frije uurkes. Mar nyt alleen met dat, der binne yn dizze herstfakansie noch wel andere putsjes. Befoarbeld ut skrieven fan dit stukje op de webside, foldoen an wat fersoeken fan kennissen en der met de frou op út.

Su binne we ok naar Groningen weest om un tentoanstelling fan Daan Roosegaarde te bekieken. Dat is de kunstenaar dy de lichtstrepen op de spuisluzen fan de Ouslútdyk bedocht het.

In de tiid dat ik noch in Utrecht naar skoal gong - long, long ago - gongen we geregeld naar ut Stedelijk Museum in Amsterdam. Ut waren de jaren fan de LandArt. Je moesten dan op de sokken deur un saal met grind op 'e floer lope en dat was dan keunst.

Roosengaard doet ok su iets. Der lêgge allemaal kleine bolletjes op de floer en as je dêr deurheen lope, skuve se weg en blieve der lichtstrepen achter.

roosegaarde Ok het hy groate bollen del leit dy se nou en dan un andere kleur krije. As je der goed op drukke, blieft der un afdruk fan je hannen op achter.

An ut ein fan de eksposisie staat un tekst op de muur, wer jumme mar even over nadenke mutte.

Wy binne ok weer us naar un prumjere weest. "De man fan dyn libben", de Friese fertaling fan un stuk fan Arthur Japin. Marijke Geertsma, Anke Bijlsma en Jan Arendz speule dat sondach 3 november in oans Theater an de Westersingel en der binne al aardich wat kaarten foar ferkocht, hew ik begrepen.

legends En fansels waren we by de Dublin Legends, de "opfolgers" fan de legendarische Dubliners. Fan dy laaste band sit der noch mar een in de Legends: Sean Cannon. Ik hew met 'm in de jaren '80 noch praat foar Omrop Fryslân.

As je je dat bedenke tidens su 'n konsert, dan kiek je om je heen en sien je un soad kopkes fan mensen dy toen ok noch jong waren.

Mar as je dan de muzyk weer hoare, is ut of de tiid stil is blieve staan.


Eindelijk in Sneek: Het Volk

Sneek, 4 oktober 2019 - Eindelijk is het zover. Op 16 oktober speelt Het Volk, mijn meest favoriete toneelgezelschap, in Sneek, in het Noorderkerktheater (20.15 uur).

Ieder jaar reizen Frou D. en uw dienaar naar het Posthuis in Heerenveen of een andere theater in het Friese om na een "streksum miel" de voorstelling van Het Volk bij te wonen. Samen met enthousiaste vrienden die de prestaties van Wigbold Kruijver en Bert Bunschoten al veel eerder op waarde wisten te schatten.

volk Literair volkstoneel zo werd wat Het Volk doet ooit in een landelijke subsidietoekenning omschreven. Laat u door deze term niet afschrikken waarde Sneker toneelliefhebber (en uit de omstreken onzer stad). Het valt allemaal best wel mee.
Een van de toppers die we ooit zagen was een toneelstuk in een toneelstuk. Docenten van het voortgezet onderwijs speelden een Griekse tragedie voor een zaal met leerlingen (wij als publiek dus). Maar elke docent had wel wat, of met zichzelf of met de lerares Latijn.
Dus werd het een dolkomische voorstelling. En dat mag van "Het vermoeden van Poincaré" ook worden verwacht. Twee elkaar niet kennende heren moeten elkaars aanwezigheid verdragen omdat het chalet waarin ze zich bevinden door sneeuwval geïsoleerd is geraakt. Daarbij ontstaan grote en hilarische misverstanden.

Om met de bekende oud-theaterdirecteur Roel Oostra uit Drachten te spreken "Niet stinne, der hinne". Oftewel gewoon kaartjes kopen.

En dat geldt zeker ook voor aanstaande zondag als Annick Boer optreedt in datzelfde Noorderkerktheater (14.30 uur). Uit artistieke kringen rond deze toneelspeelster, musicalster en televisiecomédienne (denk aan het kritische en komische "consumentenprogramma" Kenniewaarzijn...) kreeg ik het verzoek nog even te wijzen op deze voorstelling. Voor wie zich alvast wil oriënteren, zoek op YouTube naar het promofilmpje van "Dat Is Goed Gelukt" (https://youtu.be/vbIHGZXFvke).

Ommelandse reis

Ter afsluiting van deze blog: wie de komende weken (tot eind oktober) naar Workum of het achterland van deze stad in de Zuidwesthoek moet, vertrouw niet altijd de aanwijzingen van de "verkeersdeskundigen" op internet. Wat normaal een kwestie is van een klein uurtje heen en terug, kostte gisteravond bijna anderhalf uur.

In de door de provincie geadviseerde omleiding zat nog een extra omleiding van een kwartier en vervolgens leverde een alternatieve route van Workum naar Sneek wachttijd vanwege een wegversmalling met verkeerslichten op.

En welke waarschuwing kon de Opregte Sneeker met een zucht van blijdschap links (in dit geval rechts) laten liggen? "Brug Spannenbrug gestremd".

Is onze Zuidwesthoek 's avonds nog wel bereikbaar?